Αυξήθηκε στο 20% από το 2023 η παραβατικότητα και η βία στους ανηλίκους, με τις ανακοινώσεις της κυβέρνησης τον Μάιο για την αντιμετώπιση της βίας των ανηλίκων να χαρακτηρίζονται «ανέξοδες» όπως είπαν στο Ράδιο 98,4, ο πρόεδρος της Ένωσης Συλλόγων Γονέων Μαθητών Δήμου Ηρακλείου Δημήτρης Δουλουφάκης και ο ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής Γιάννης Ανυφαντάκης, καθώς «στερούνται πρόληψης, μεθοδικότητας και άμεσης παρέμβασης».
Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν αύξηση της παραβατικότητας σε ποσοστό 20% το 2025, με τους παραπάνω να επικεντρώνονται σε αποφάσεις και δράσεις όπως: «Το σχολείο πρέπει να είναι χαρά και δημιουργικότητα, με μόνιμο και επιμορφωμένο προσωπικό που να αναπτύσσει σχέσεις εμπιστοσύνης με μαθητές και γονείς, συμβόλαιο συνεργασίας μεταξύ γονιών και εκπαιδευτικών, με εκπαίδευση στην ειρήνη και ειδικούς που θα μπορούν να δράσουν προληπτικά στο σχολείο και στην οικογένεια».
Τα στοιχεία σοκάρουν – Ένα φαινόμενο που παύει να είναι περιθωριακό
Η βία ανηλίκων έχει πάψει προ πολλού να αποτελεί ένα περιθωριακό ή συγκυριακό φαινόμενο και εξελίσσεται σε έναν από τους πιο ανησυχητικούς κοινωνικούς δείκτες της εποχής. Άλλωστε, τα στοιχεία της εικόνας αυτής τα τελευταία τρία χρόνια δεν αφήνει κανένα περιθώριο εφησυχασμού.
Τα στοιχεία συγκεκριμένα των ετών 2023, 2024 και 2025 αποκαλύπτουν αυτήν την εκρηκτική πορεία.
Στους πρώτους εννέα μήνες του 2023 εκτιμάται ότι περίπου 7.300 έως 7.600 ανήλικοι απασχόλησαν τις Αρχές για περιστατικά βίας και παραβατικής συμπεριφοράς. Τα περισσότερα επεισόδια αφορούσαν ξυλοδαρμούς μεταξύ συνομηλίκων, σχολικό εκφοβισμό και μικροπαραβάσεις, κυρίως εντός σχολικών μονάδων.
Την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2024, ο αριθμός των ανηλίκων που βρέθηκαν στο “μικροσκόπιο” των Αρχών αυξήθηκε σε περίπου 8.400 έως 8.800 περιπτώσεις.
Το 2025 και μέχρι τον Σεπτέμβριο, περισσότερα από 9.000 παιδιά και έφηβοι είχαν απασχολήσει τις Αρχές για σοβαρά περιστατικά βίας και παραβατικότητας, αριθμός αυξημένος πάνω από 10% σε σχέση με το 2024 και πάνω από 20% σε σύγκριση με το 2023.
Δραματική ήταν και η αλλαγή των μορφών της, όπως: βαριές σωματικές βλάβες, αυξημένες νοσηλείες ανηλίκων, οργανωμένες συμπλοκές με προ συνεννοημένα “ραντεβού” και καταγγελίες για σχολικό εκφοβισμό που ξεπέρασαν τις 1.600 μέσα σε εννέα μήνες.
Τελευταίο παράδειγμα το μαχαίρωμα 14χρονης από 16χρονη σε σχολείο στην Κυψέλη μετά από λεκτική διαφορά με τη 16χρονη να τραβάει μαχαίρι τύπου “πεταλούδα” και να επιτίθεται στη 14χρονη, τραυματίζοντάς τη στα χέρια και στην κοιλιά.
Τα μέτρα της Πολιτείας και η Εθνική Στρατηγική
Στο πλαίσιο αυτό, τον Μάιο παρουσιάστηκε στο Μέγαρο Μαξίμου, παρουσία του πρωθυπουργού, η Εθνική Στρατηγική κατά της Βίας και Παραβατικότητας Ανηλίκων για την περίοδο 2025-2030, που εισήγαγε νέα μέτρα για την προστασία και υποστήριξη των παιδιών.
Στόχος η πρόληψη και αντιμετώπιση των βασικών μορφών βίας – ενδοοικογενειακής, ενδοσχολικής, διαδικτυακής, εξτρεμιστικής, ρατσιστικής και οπαδικής – μέσα από μια ολοκληρωμένη, παιδοκεντρική προσέγγιση που συνδέει δέκα υπουργεία και πολλούς φορείς.
Μία στρατηγική περιλαμβάνει 29 πολιτικές και 69 δράσεις με 38 δείκτες παρακολούθησης. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας και του εκφοβισμού, με καινοτομίες όπως η πιλοτική λειτουργία τεχνικών γυμνασίων στα πρότυπα των ΕΠΑ.Λ., η αποβολή εντός σχολείου με συμμετοχή του μαθητή σε πρόγραμμα κοινωνικής εργασίας και η ενίσχυση της διαμεσολάβησης μεταξύ μαθητών.
Στο “κόκκινο” η βία των ανηλίκων, την ώρα που η Εθνική Στρατηγική κατά της Βίας και Παραβατικότητας Ανηλίκων δεν φαίνεται φέρνει τα αναμενόμενα αποτελέσματα
Η στρατηγική επιδιώκει να διατηρήσει τα παιδιά ενταγμένα στη σχολική κοινότητα, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει την εκπαίδευση, την υποστήριξη και την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών που διαχειρίζονται περιστατικά βίας.
Η πρόληψη της διαδικτυακής βίας ενισχύεται μέσα από την εφαρμογή Kids Wallet, η οποία επιτρέπει στους γονείς να θέτουν όρια ή να μπλοκάρουν τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, να δημιουργούν εξατομικευμένα προγράμματα και να πιστοποιούν την ηλικία των παιδιών τους.
Η εφαρμογή συμβάλλει στην ασφαλή πλοήγηση των παιδιών στο διαδίκτυο και στον έλεγχο αγορών προϊόντων που απαγορεύονται για ανηλίκους, ενώ παρέχει αναλυτικά στατιστικά για τον χρόνο χρήσης κάθε μέσου.
Οι διαπιστώσεις και προτάσεις Δ. Δουλουφάκη και Γ. Ανυφαντάκη
Τόσο ο πρόεδρος της Ένωσης Γονέων Μαθητών Δήμου Ηρακλείου όσο κι ο ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής με την εμπειρία του από το Ειδικό Σχολείο, όπως και από το Αλκοολογικό Ιατρείο και τον Σύλλογο “Επιστροφή”, σημειώνουν πως τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν για να μπορέσουν να υιοθετηθούν πρέπει να υποστηριχθούν από μόνιμο προσωπικό, ώστε να “χτιστούν” δεσμοί εμπιστοσύνης μεταξύ ειδικών, σχολικής κοινότητας και γονέων, απαιτούν την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, ώστε να μπορούν να διαχειρίζονται αυτά τα περιστατικά και να μάθουν στις αντιμαχόμενες πλευρές να επικοινωνούν μεταξύ τους.
Ο Γιάννης Ανυφαντάκης τονίζει πως η εκπαίδευση στην ειρήνη έχει καταφέρει τα μέγιστα σε χώρες όπου εφαρμόζεται και μιλά, επίσης, για το συμβόλαιο συνεργασίας μεταξύ οικογένειας και σχολείου, συνεργασία απαραίτητη στην οδό της πρόληψης αν θέλουμε να καταφέρουμε το επιθυμητό. Πρότεινε μάλιστα στην Ένωση να κινήσει τα νήματα της συνεργασίας αυτής το ταχύτερο δυνατό και να πιέσει το υπουργείο για την υιοθέτησή τους.
Ο Δημήτρης Δουλουφάκης μιλά για το υπουργείο Παιδείας που πρέπει να σκύψει στο σήμερα των σχολείων για όλα τα παραπάνω και με αλλαγή κατεύθυνσης του εκπαιδευτικού συστήματος, που θα επενδύει περισσότερο και ποιοτικότερα στον πολιτισμό, τον αθλητισμό, την αλληλεγγύη, την ομαδικότητα, τη δημιουργία και τη χαρά για όλους τους μαθητές.
Ακούστε τι είπαν στον 98.4 οι Δημήτρης Δουλουφάκης και Γιάννης Ανυφαντάκης:
