*Κρασί από την Κίσαμο σαν βάλεις στο ποτήρι,
ξεχνάς τους πόνους τση ζωής και στήνεις πανηγύρι.
*Να πίνεις μαρουβά κρασί να γίνεσαι κοπέλι,
που ’χει τη δύναμη της γης και τη γλυκάδα μέλι.
Η Κίσαμος κουβαλάει μια τεράστια αμπελουργική παράδοση αιώνων και είναι η πατρίδα της ποικιλίας «Ρωμέικο», μιας ιδιαίτερης, παραδοσιακής ποικιλίας σταφυλιού. Θεωρείται ότι συμβολίζει το «Ρωμιό» (Έλληνα κατά την οθωμανική κυριαρχία) και ήταν η κυρίαρχη στην Κίσαμο λόγω της ανθεκτικότητάς του σε ασθένειες και ξηρασία. Μέχρι και τη δεκαετία του 1980 η έκταση με αμπέλια άγγιζε περίπου τα 12.000 έως 15.000 στρέμματα και η αμπελοκαλλιέργεια αποτελούσε έναν από τους βασικότερους πυλώνες της τοπικής αγροτικής οικονομίας. Αδιάψευστα τεκμήρια είναι τα «πατητήρια», τσιμεντένιοι χώροι συγκέντρωσης και μεταφόρτωσης των σταφυλιών σε κάθε χωριό της Κισάμου.
Ο «μαρουβάς» που σημαίνει «παλιό» κρασί (μαρουβίζω, σημαίνει ωριμάζω ή παλαιώνω) παράγεται αποκλειστικά από την ποικιλία Ρωμέικο, είναι το παραδοσιακό υψηλόβαθμο και παλαιωμένο κρασί της Κισάμου και αποτελεί μαρτυρία των αρχαίων οινοποιητικών παραδόσεων της Κρήτης. Είναι πολιτιστική κληρονομιά. Αν και η ακριβής του καταγωγή του χάνεται στο χρόνο, πιστεύεται ότι χρονολογείται αιώνες πίσω, πιθανώς επηρεασμένο από τις βυζαντινές ή ενετικές εποχές της Κρήτης. Μέχρι τη δεκαετία του 1980 σχεδόν κάθε σπίτι είχε το αμπέλι του, το πατητήρι του και τα βαρέλια που παρήγαγε και διατηρούσε το κρασί του.
Οι μεγάλες ποσότητες όμως των σταφυλιών της Δ. Κισάμου παραδίδονταν στην ΕΑΣ Κισάμου και 2-3 μικρά ιδιωτικά οινοποιεία της περιοχής για επεξεργασία και παραγωγή του «μαρουβά». Εκτός από το «μαρουβά» η ΕΑΣ Κισάμου κυκλοφόρησε το 1985 το κρασί «Όστρια» από υπερώριμα σταφύλια της ποικιλίας Ρωμέικο, οινοποιημένα και παλαιωμένα κατά το πρότυπο των οίνων Madeira με παλαίωση σε ειδικά βαρέλια, δημιούργημα του χημικού Μανώλη Καραβιτάκη με μεγάλη επιτυχία. Σήμερα, δυστυχώς, η ΕΑΣ Κισάμου και το «Όστρια» αποτελούν παρελθόν.
Σήμερα η αμπελοκαλλιέργεια στην περιοχή έχει συρρικνωθεί δραματικά και υπολογίζεται κατά προσέγγιση σε μόλις 1.500 έως 2.500 στρέμματα. Η Κίσαμος πέρασε σε μια πολύ περιορισμένη αλλά εξαιρετικά ποιοτική, εμφιαλωμένη και βραβευμένη παραγωγή κρασιού από καλά οργανωμένα οινοποιεία που κερδίζει τις διεθνείς αγορές. Ωστόσο, ο «μαρουβάς» παραμένει ζωντανός, τόσο σε οργανωμένα οινοποιεία όσο και στην τοπική γαστρονομία.
*Γεωπόνος – Ερευνητής, kchartz@otenet.gr
