Εγκαινιάστηκε το Σάββατο 25 Απριλίου στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου στα Χανιά μια ξεχωριστή έκθεση που αναδεικνύει την βαθιά και πολυδιάστατη συμβολή της οικογένειας Κουτσουρέλη στην κρητική μουσική παράδοση, εστιάζοντας ιδιαίτερα στον καθοριστικό τους ρόλο στη θεμελίωση του λαγούτου ως σολιστικού οργάνου.
Η έκθεση με τίτλο: «Ήθελα να ’μουν άρωμα… Ξεκλειδώνοντας τα μυστικά του μουσικού αρχείου της οικογένειας Κουτσουρέλη», θα διαρκέσει έως την Κυριακή 3 Μαΐου, με ώρες λειτουργίας από τις 9 το πρωί μέχρι τις 9 το βράδυ, με είσοδο ελεύθερη.
Στη συνέχεια η έκθεση θα μεταφερθεί στο Δημοτικό Σχολείο Λουσακιών όπου θα παραμείνει ενεργή έως το τέλος 2026.
Μέσα από ένα πλούσιο και σπάνιο αρχειακό υλικό, ηχητικά ντοκουμέντα και σύγχρονες διαδραστικές εφαρμογές, το κοινό καλείται να ανακαλύψει έναν συναρπαστικό μουσικό κόσμο, όπου η μνήμη, η δημιουργία και η παράδοση συνυφαίνονται.
Η έκθεση στηρίζεται στο προσωπικό και οικογενειακό αρχείο του Στέλιου και του Γιώργου Κουτσουρέλη. Μέσα από το πολύτιμο υλικό τους παρουσιάζεται μια ολοκληρωμένη αφήγηση για τη ζωή, το έργο και τη δεξιοτεχνία τους στο λαγούτο.
Την έρευνα – επιμέλεια υλικού έκθεσης έχει κάνει η Ρένα Λουτζάκη, ανθρωπολόγος του χορού, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Μουσικών Σπουδών ΕΚΠΑ και ο Νίκος Πουλάκης, ανθρωπολόγος της μουσικής ΕΔΙΠ Τμήματος Μουσικών Σπουδών ΕΚΠΑ. Όπως ανέφερε η επιμελήτρια της έκθεσης, το υλικό που παρουσιάζεται «αποτυπώνει όχι μόνο την καλλιτεχνική πορεία του Στέλιου Κουτσουρέλη, αλλά και την καθημερινότητα, τις συνεργασίες και τη βαθιά σχέση του με την κρητική μουσική παράδοση».
Η ΕΚΘΕΣΗ
Η έκθεση αποσκοπεί στην ανάδειξη της συμβολής της οικογένειας Κουτσουρέλη στην κρητική μουσική παράδοση και ειδικότερα στη θεμελίωση του λαούτου ως σολιστικού οργάνου. Μέσα από σπάνιο αρχειακό υλικό, ηχητικά ντοκουμέντα και διαδραστικές εφαρμογές, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να ανακαλύψει έναν νέο μουσικό κόσμο που φανερώνει τα μυστικά του μέσα από το αρχείο που διασώζει η οικογένεια.
Η έκθεση οργανώθηκε σε θεματικές ενότητες που αναδεικνύουν διαφορετικές πτυχές του έργου και της ζωής των αδελφών Κουτσουρέλη, όπως α) μια βιογραφική αναδρομή (παιδικά χρόνια, οικογενειακή μουσική παράδοση, πρώτες εμπειρίες), β) η δισκογραφία, το ραδιόφωνο και οι συνεργασίες (επιλεγμένοι δίσκοι, οι εκπομπές και οι συνεργασίες με κορυφαίους μουσικούς), γ) το λαούτο ως σολιστικό όργανο (ο ρόλος των Κουτσουρέληδων στη διαμόρφωση του σύγχρονου κρητικού ήχου), δ) αρχείο και αντικείμενα (χειρόγραφες παρτιτούρες, ηχογραφήσεις, φωτογραφικό υλικό, μουσικά όργανα), ε) διαδραστικά στοιχεία (προβολές σπάνιων βίντεο, ψηφιακές αναπαραστάσεις, ακουστική εμπειρία με πρωτότυπες και αδημοσίευτες ηχογραφήσεις).
ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ
Παράλληλα με την έκθεση, θα πραγματοποιηθούν ειδικές δράσεις που εμπλουτίζουν την εμπειρία του κοινού:
*Ημερίδα: «Η Μουσική Κληρονομιά των Κουτσουρέληδων»
Η ημερίδα θα περιλαμβάνει εισηγήσεις από ερευνητές, μουσικολόγους και μουσικούς σχετικά με την επίδραση των μουσικών της οικογένειας Κουτσουρέλη στην παράδοση και ιδιαίτερα αυτή της Δυτικής Κρήτης, τη μετεξέλιξη του λαούτου και τον ρόλο του στη σύγχρονη κρητική μουσική, τη σημασία του μουσικού αρχείου της οικογένειας Κουτσουρέλη, τη σύνδεση της μουσικής με άλλες μορφές λαϊκού πολιτισμού, την επίδραση της μουσικής παράδοσης των Κουτσουρέληδων στη νεότερη γενιά μουσικών και τη διάδοση της κρητικής μουσικής εκτός της Μεγαλονήσου.
*Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα: «Γίνε Ερευνητής της Κρητικής Μουσικής Ιστορίας»
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε μαθητές, σπουδαστές μουσικής και το ευρύ κοινό και θα περιλαμβάνει ενδεικτικά, μεταξύ άλλων, εργαστήριο μελέτης οπτικού, ηχητικού και γραπτού αρχειακού υλικού, παρουσίαση παραδοσιακών μουσικών οργάνων με έμφαση στο λαούτο, διαδραστικό σεμινάριο και βιωματικές δραστηριότητες που συνδέουν την κρητική μουσική παράδοση με τη σύγχρονη δημιουργία. Η εν λόγω δραστηριότητα θα υλοποιηθεί σε συνεργασία με τοπικά σχολεία.
ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΕΚΘΕΣΗΣ
Η έκθεση είναι δομημένη συμβολικά γύρω από τα τέσσερα διχόρδα του λαγούτου, ως φόρο τιμής στην οικογένεια Κουτσουρέλη και στην καθοριστική συμβολή της στη μουσική παράδοση της Κρήτης. Κάθε ενότητα /διχόρδο φωτίζει ένα διαφορετικό νήμα της συλλογικής τους διαδρομής: από την καταγωγή και τις ρίζες, μέχρι τη ζωντανή παράδοση, τη δισκογραφική κληρονομιά και, τέλος, την ανάδειξη του λαούτου ως σολιστικού οργάνου.
ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΕΚΘΕΣΗΣ
Α) Το Καφενείο – Αναπαράσταση και ζωντανές μουσικές μνήμες.
Η Καρδιά της Έκθεσης – Αναπαράσταση & Ζωντανή Μνήμη
Η πρώτη ενότητα αποτελεί τον κύριο πόλο έλξης και το πιο βιωματικό τμήμα της έκθεσης. Εδώ αναπαράγεται σε πραγματικές διαστάσεις το καφενείο, ο χώρος όπου γεννήθηκαν, παίχτηκαν και μεταδόθηκαν μουσικές που σφράγισαν την κρητική παράδοση.
Το καφενείο ζωντανεύει με: αυθεντικά έπιπλα, αντικείμενα και στησίματα της εποχής ήχους καθημερινότητας, κουβέντες, βουητό κόσμου, ζωντανές μουσικές παρεμβάσεις από μουσικούς που θα ερμηνεύουν σκοπούς σχετικούς με την οικογένεια προβολές με πραγματικές στιγμές, συναθροίσεις, γλέντια.
Η ενότητα λειτουργεί ως μουσικό περιβάλλον – μνημονικό τοπίο, όπου ο επισκέπτης αισθάνεται πως δεν παρατηρεί απλώς, αλλά συμμετέχει. Η ατμόσφαιρα ανακαλεί το σπιτικό, το χωριό, την κρητική παρέα, τα πατήματα του λαούτου και το πνεύμα των ανθρώπων που έδωσαν ζωή στη μουσική.
Β) Οι Ρίζες – Βιογραφικό και οικογενειακό αφιέρωμα
Βιογραφική Ενότητα / Μνήμες – Οικογένεια – Πρώτα Χρόνια.
Η δεύτερη ενότητα λειτουργεί ως η έναρξη του εκθεσιακού ταξιδιού. Εδώ παρουσιάζεται το οικογενειακό δέντρο, τα παιδικά χρόνια, οι στιγμές της καθημερινότητας και οι απαρχές της μουσικής πορείας των μελών της οικογένειας.
Η αφήγηση συνοδεύεται από σπάνιο φωτογραφικό υλικό, προσωπικά αντικείμενα, χειρόγραφες σημειώσεις ή παρτιτούρες, αποσπάσματα μαρτυριών, προφορικές αφηγήσεις.
Η ενότητα αυτή «κουρδίζει» τον επισκέπτη με τον κόσμο των Κουτσουρέληδων, προσφέροντας ένα ανθρώπινο και ζεστό πλαίσιο, πριν περάσει στο ζωντανό σώμα της έκθεσης.
Γ) Η Δισκογραφία & το Ραδιόφωνο – Το ηχητικό αποτύπωμα της οικογένειας
Η τρίτη ενότητα τιμά όλη τη δισκογραφική δραστηριότητα των Κουτσουρέληδων. Παρουσιάζονται δίσκοι, εξώφυλλα, ανέκδοτο υλικό, ηχογραφήσεις, αυθεντικές κασέτες και βινύλια, κριτικές, αφιερώματα, δημοσιεύσεις, αρχειακό φωτογραφικό υλικό από ηχογραφήσεις και live εμφανίσεις.
Παράλληλα, η ενότητα αναδεικνύει τις ραδιοφωνικές εκπομπές τους στην ΕΡΤ, που αποτέλεσαν σημαντικό μέσο διάδοσης της μουσικής τους.
Ο επισκέπτης μπορεί να ακούσει επιλεγμένα αποσπάσματα μέσω ακουστικών σταθμών, βιώνοντας την εξέλιξη του ήχου της οικογένειας μέσα στον χρόνο.
Δ) Το Λαούτο ως Σολιστικό Όργανο – Η εικαστική προθήκη και η συμβολή τους στην εξέλιξη του οργάνου
Η Εικαστική Προθήκη – Ο Ρόλος της Οικογένειας στην Ανάδειξη του Οργάνου. Η τέταρτη και τελευταία ενότητα αποτελεί το εικαστικό κλείσιμο της έκθεσης. Εδώ παρουσιάζεται μια επιμελημένη προθήκη–εγκατάσταση που αναδεικνύει το λαούτο όχι μόνο ως συνοδευτικό όργανο, αλλά ως σολιστικό μουσικό φορέα, φωτίζει την πρωτοποριακή συμβολή της οικογένειας Κουτσουρέλη σε αυτή τη μετάβαση, περιλαμβάνει εικαστική προβολή λαούτου, η οποία λειτουργεί ως σύγχρονο οπτικό σχόλιο για τη μορφή και τη δυναμική του, καθώς και ένα tablet με διαδραστική εφαρμογή, όπου οι επισκέπτες μπορούν να «παίξουν» τον Αρμενοχωριανό Συρτό, εξερευνώντας βιωματικά τον ηχητικό κόσμο της οικογένειας.
Η ενότητα αυτή λειτουργεί σαν ένας ύμνος στο όργανο που σφράγισε την ταυτότητά τους. Το λαούτο παρουσιάζεται ως «μουσική φωνή», ως εικαστικό και ζωντανό αντικείμενο που κουβαλά τη συνολική τους κληρονομιά.
Διοργάνωση: Πολιτιστικός Σύλλογος Λουσακιών.
Εικαστική επιμέλεια έκθεση: Θεόδωρος Παρασκάκης, Εικαστικός / Σχεδιαστής οπτικής επικοινωνίας.
