Θλίψη και στενοχώρια ένιωσα όταν άκουσα το θλιβερό μαντάτο για τον θάνατο του εκλεκτού συγχωριανού μας Σωτήρη Εμμ. Αρετουλάκη, αγαπητού οικογενειακού μας φίλου. Aπό τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, θυμάμαι και τον Σωτήρη σαν ένα ακούραστο εργάτη της κρητικής παράδοσης. Άρχισαν αμέσως να έρχονται στο μυαλό μου οι θύμησες και τα όμορφα βιώματα που έχω από παιδί. Οι εκδρομές, πάντα με σκοπό και στόχο την διάδοση της κρητικής μουσικής παράδοσης και όχι μόνο, οι ποικίλες εκδηλώσεις με περιεχόμενο βγαλμένο από την κρητική λαογραφία, ιστορία, μουσική, τραγούδι και χορό.
Αναρίθμητες εικόνες μου έρχονται στο μυαλό. Οι μεγάλοι πρωτομάστορες της μουσικής μας παράδοσης, που είχα την τύχη να γνωρίσω και να θαυμάσω από παιδί, που για το χατίρι του αείμνηστου Σωτήρη Αρετουλάκη ανταμώνανε όλοι μαζί. Τι να πρωτογράψεις για έναν αθόρυβο, αλλά παθιασμένο άνθρωπο, γεμάτο αγάπη για τον τόπο του, το χωριό του, αλλά και για ολόκληρη την Κρήτη. Δεν ξεχώρισε ποτέ το νησί, την μουσική του, τους χορούς τα τραγούδια του.
Υπήρξε ιδρυτής και πρόεδρος του Παγκρήτιου Καλλιτεχνικού Σωματείου «Κρητική Μούσα» από το 1977.
Μέχρι και πριν λίγα χρόνια δεν σταμάτησε να προσφέρει στην παράδοση, να τιμά τους ανθρώπους της, τους μουσικούς του νησιού, να μαζεύει τα παιδιά που θέλουν να ξεκινήσουν να παίζουν και να τα βοηθάει. Είχα την τύχη κι εγώ να συμμετέχω σε πολλά δρώμενα που διοργάνωσε, από τότε που ήμουν παιδί, μαζί με τον δίδυμο αδελφό μου Γιάννη και με τον μόνιμο συνεργάτη μου, εδώ και 26 χρόνια Νικόλαο Μαρεντακη και ανιψιό του εκλιπόντος.
Ιδρυτής του Συλλόγου των καταγόμενων από τα χωριά των παλαιών Κοινοτήτων Καλλεργιανών, Κουκουναράς, Καλαθενών, Σηρικαρίου, με έδρα την Αθήνα από το 1981, διοργάνωσε ποικίλες εκδηλώσεις σε όλα αυτά τα χωριά, καλώντας τους πλέον καταξιωμένους μουσικούς της Κρήτης: Κώστα Παπαδάκη ή Ναύτη, Κώστα Μουντάκη, Μιχάλη Κουνέλη, Φώτη Κατράκη, Πέτρο Καρμπαδάκη, Στέλιο Φουσταλιέρη και πολλούς άλλους που σίγουρα θα ξεχάσω αν συνεχίσω, με αποκορύφωμα την εκδήλωση στο Σηρικάρι στην έναρξη του Συλλόγου, με το Μακαριστό Μητροπολίτη Κισάμου και Σέλινου κ. Ειρηναίο και τον συντοπίτη μας, καταξιωμένο ηθοποιό, Μάνο Κατράκη.
Το έργο του Σωτήρη Αρετουλάκη είναι κατά τη γνώμη μου θεμελιώδες, με την «Κρητική Μούσα» να έχει μείνει ως παράδειγμα στα κρητικά χρονικά. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε, αντιθέτως θα πρέπει να είναι παράδειγμα για έρευνα και διάδοση. Τα πρώτα δωρεάν μαθήματα Κρητικών χορών στην Αθήνα, με τον Μύρο Σαπουντζή, εκμάθηση μουσικών οργάνων, παρουσίαση των Κρητών Καλλιτεχνών και πολλά άλλα.
Οργάνωσε τις πρώτες ομαδικές συναυλίες με το Σύλλογο Μουσικών Νομού Χανίων «Ο Χάρχαλης». Ήταν η πρώτη δική μου προσωπική συμμετοχή, όπως και άλλων συναδέλφων μου, σε ηλικία 13 ετών, στο κηποθέατρο Καζαντζάκη στο Ηράκλειο, στο Θέατρο Ανατολικής Τάφρου στα Χανιά και στην πλατεία της Καντάνου.
Σε αυτές τις συναυλίες συμμετείχε και ίδιος σαν μουσικός, μιας και ήταν το μεράκι του. Είχε όλα τα μουσικά όργανα στο σπίτι. Όργανα εξαιρετικής αισθητικής, καταξιωμένων κατασκευαστών, όπως το λαγούτο του χωριανού μας Θεόδωρου Μουντάκη που πλέον θεωρούνται συλλεκτικά. Θυμάμαι σαν παιδί όταν ξεκούρδιζε το βιολί μου, είχα πάει και μου το κούρδισε. Και κάποια χορδή αν δεν έβρισκα σαν παιδί, γιατί σπάνιζαν τα ειδικά μαγαζιά, είχε μεγάλη προθυμία να με βοηθήσει για να παίξουμε κρητική μουσική μετά.
Ο Σωτήρης Αρετουλάκης γεννήθηκε στα Τσικαλαριά Κισάμου από πολύτεκνη οικογένεια επιφανών ανδρών, αγωνιστών για την ελευθερία της πατρίδος και με μεγάλη αγάπη για την Κρήτη αλλά και για τον τόπο της ιδιαίτερης καταγωγής του, την Κίσαμο και το χωριό του. Παντρεύτηκε την αγαπητή Εμμανουέλα Δρανδάκη και απέκτησαν δύο παιδιά, την Μαρία και τον Μανώλη.
Αισθάνθηκα την ανάγκη μέσα από τα βιώματά μου, με τον αείμνηστο Σωτήρη Αρετουλάκη και τους οικογενειακούς δεσμούς μας, καθώς υπήρξε παλιός και πολύ αγαπητός φίλος του πατέρα μου, αλλά και δικός μου, να αναφέρω λίγα πράγματα για το έργο του και τα οράματα του. Θα ήθελα να εκφράσω τα θερμά μου συλλυπητήρια στην οικογένεια του.
Με εκτίμηση
Αντώνιος Γ. Μαρτσάκης
Χαρχαλιανά Κισάμου
……………………………………………………………………………………..
Αποχαιρετισμός στον Σωτήρη Αρετουλάκη
Μέσα σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης, συγγενείς, φίλοι και άνθρωποι του πολιτισμού συνόδευσαν την Τρίτη 21 Ιουλίου στην τελευταία του κατοικία τον Σωτήρη Αρετουλάκη, έναν άνθρωπο που αφιέρωσε τη ζωή του στη διατήρηση και την ανάδειξη της κρητικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ο Σωτήρης Αρετουλάκης υπήρξε ένας ακούραστος εργάτης της παράδοσης, με πολύχρονη και ουσιαστική προσφορά. Ως πρόεδρος του σωματείου «Κρητική Μούσα», με έδρα την Αθήνα, επί σειρά ετών εργάστηκε με αφοσίωση για τη διάδοση της κρητικής μουσικής και του λαϊκού μας πολιτισμού. Μέσα από τις πολυάριθμες δράσεις του σωματείου, τόσο στην Κρήτη όσο και στην Αθήνα και σε πολλές ακόμη περιοχές της Ελλάδας, συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρηση και προβολή της πολιτιστικής μας ταυτότητας. Η κρητική παράδοση τού οφείλει πολλά.
Για εμένα, όμως, ο θείος Σωτήρης είχε και μια ιδιαίτερη θέση. Ήταν ο άνθρωπος που, χωρίς ποτέ να το επιδιώξει, μου χάρισε την αγάπη για το λαούτο. Παιδί ακόμη, επισκεπτόμουν το σπίτι του και στεκόμουν με θαυμασμό μπροστά στα μουσικά όργανα που είχε. Εκεί γεννήθηκε μέσα μου η επιθυμία να μάθω λαούτο, μια αγάπη που με συνοδεύει μέχρι σήμερα. Είναι ένα δώρο για το οποίο θα του είμαι πάντα ευγνώμων.
Ο Σωτήρης Αρετουλάκης αφήνει πίσω του ένα σπουδαίο πολιτιστικό έργο, αλλά και το παράδειγμα ενός ανθρώπου που υπηρέτησε με ανιδιοτέλεια, συνέπεια και ήθος την παράδοση του τόπου μας. Το έργο του θα συνεχίσει να εμπνέει όσους αγαπούν την κρητική μουσική και τον πολιτισμό. Το κενό που αφήνει στον χώρο του πολιτισμού είναι δυσαναπλήρωτο, όμως η παρακαταθήκη του θα αποτελεί φάρο για τις επόμενες γενιές.
Θείε Σωτήρη, σε ευχαριστώ για όσα πρόσφερες στον τόπο μας και για το πολύτιμο δώρο που μου χάρισες: την αγάπη για το λαούτο.
Αιωνία σου η μνήμη.
Νικόλαος Ευαγγέλου Μαρεντάκης
