Είναι ένα ζήτημα που εδώ και χρόνια συζητείται χαμηλόφωνα στους διαδρόμους της Εκπαίδευσης, αλλά ο θάνατος της 57χρονης καθηγήτριας Σοφίας Χρηστίδου, ύστερα από αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο, το έφερε ξανά στο προσκήνιο με τον πλέον δραματικό τρόπο. Η βία με θύτες ανηλίκους και ο εκφοβισμός, σε αρκετές περιπτώσεις, στρέφεται ακόμη και κατά των ίδιων των εκπαιδευτικών. Η άτυχη εκπαιδευτικός είχε καταγγείλει το προηγούμενο διάστημα ότι υπήρξε θύμα bullying από ομάδα μαθητών στο δημόσιο σχολείο της Θεσσαλονίκης όπου δίδασκε.
«Απαξιωμένο το επάγγελμα του εκπαιδευτικού»
Η Αντιπεριφερειάρχης Παιδείας Ελένη Μαράκη Μπελαδάκη μιλώντας στη «Νέα Κρήτη» για τη βία των ανηλίκων σημειώνει ότι «η υπόθεση της εκπαιδευτικού συγκλονίζει», ενώ τονίζει μάλιστα ότι δεν είναι η πρώτη φορά που εκπαιδευτικός πέφτει θύμα bullying. Όπως επισημαίνει, παρόμοια περιστατικά δεν είναι άγνωστα ούτε στην Κρήτη: «Και στο Ηράκλειο διευθυντής σχολείου είχε πέσει θύμα επίθεσης, ενώ γνωρίζουμε και την περίπτωση καθηγητή ΕΠΑΛ εκτός Κρήτης που τελικά οδηγήθηκε σε παραίτηση».
Όμως η βία δεν είναι ένα φαινόμενο που αναλύεται «ευθύγραμμα». Η κ. Μαράκη Μπελαδάκη υπογραμμίζει ότι «είναι πολυδιάστατο φαινόμενο απέναντι στο οποίο οι εκπαιδευτικοί έχουν ανάγκη από προστασία. Το επάγγελμα έχει απαξιωθεί, δεν έχουμε θεσμική και νομική προστασία, ενώ η βία είναι αυξανόμενη και πολυδιάστατη». Επισημαίνει, μάλιστα, ότι σε ένα συγκρουσιακό γεγονός «τα θύματα είναι πολλά. Μπορεί το κυρίως θύμα να είναι ένα παιδί, αλλά θύματα στην κοινωνία μας είναι και οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί».
Σύμφωνα με την ίδια, το περιστατικό της Θεσσαλονίκης αποκαλύπτει ένα βαθύτερο πρόβλημα: την απουσία ουσιαστικής υποστήριξης προς τους ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά στην «πρώτη γραμμή» της εκπαίδευσης. «Το περιστατικό της απώλειας συναδέλφου εκπαιδευτικού μάς έχει προκαλέσει θλίψη αλλά και απογοήτευση. Φαίνεται ότι είχε κάνει αναφορές και είχε επισημάνει τα γεγονότα αλλά δεν είχε προστατευθεί. Δεν πρέπει να αγνοούμε τους εκπαιδευτικούς» – σημειώνει χαρακτηριστικά.
Όπως εξηγεί, το επάγγελμα του εκπαιδευτικού «έχει απαξιωθεί πολλές φορές μέσα στην Κοινωνία. Οι μισθοί είναι χαμηλοί, υπάρχει υποβάθμιση και καμία ουσιαστική νομική υποστήριξη σε περιπτώσεις εργασιακού εκφοβισμού» – αναφέρει η ίδια, προειδοποιώντας ότι η τάση αυτή μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε έλλειψη εκπαιδευτικών στο μέλλον. «Ήδη χώρες όπως η Αγγλία και η Γερμανία αντιμετωπίζουν πρόβλημα. Σύντομα δε θα βρίσκουμε εκπαιδευτικούς» – προοικονομεί η Αντιπεριφερειάρχης Παιδείας.
Ωστόσο την ίδια στιγμή, δεν παρέχεται ούτε συμβουλευτική υποστήριξη, ούτε νομική κάλυψη στους εκπαιδευτικούς. Στην Κρήτη, υπάρχει μια νομική σύμβουλος στο Γραφείο Νομικής Υποστήριξης στην Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης, με την Αντιπεριφερειάρχη να τονίζει ότι «θα έπρεπε κάθε περιφερειακή ενότητα να έχει ένα τέτοιο γραφείο».
Αύξηση των κρουσμάτων, αύξηση και της σκληρότητας
Η αίσθηση της Κοινωνίας ότι οι υποθέσεις βίας από ανήλικους καταγράφουν αυξητική τάση, συναντά την επιβεβαίωση της Αντιπεριφερειάρχη Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης, η οποία προσθέτει ως παραμέτρους την άμεση διάδοση της πληροφορίας και την βαρβαρότητα. «Πρέπει να εξετάσουμε τα χαρακτηριστικά της βίας. Σήμερα βλέπουμε τη βαρβαρότητα της βίας. Έχουν τα μέσα κι αφού χτυπήσουν το θύμα, το αποτυπώνουν και σε βίντεο» – αναφέρει, διαπιστώνοντας συναισθηματικό κενό στα παιδιά και μια, ενδεχόμενη, «κανονικοποίηση» της βίας, ως αποτέλεσμα των έντονων και βίαιων προσλαμβανουσών των παιδιών. Πάντως η κ.Μαράκη παρατηρεί ότι τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί τα περιστατικά, ιδίως στην α’ βάθμια εκπαίδευση, αποδίδοντας τη μείωση πιθανότατα και στο «κύμα» ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.
Η ίδια, μιλώντας στη «Νέα Κρήτη», οριοθετεί το αποκορύφωμα των περιστατικών βίας ανηλίκων στις ηλικίες μεταξύ 11-15 χρονών, ηλικίες κατά τις οποίες τα παιδιά βρίσκονται στο μεταβατικό στάδιο της εφηβείας, με ορμονικές μεταβολές να εξελίσσονται και τα παιδιά να αναζητούν τη ταυτότητά τους.
Ένα σύνθετο κοινωνικό περιβάλλον
Η Ελένη Μαράκη Μπελαδάκη επισημαίνει ότι η βία με θύτες ανηλίκους δεν εμφανίζεται τυχαία, αλλά «καλλιεργείται» μέσα σε ένα σύνθετο κοινωνικό περιβάλλον.
Ο πρώτος «πόλος» αφορά τις ασταθείς οικογενειακές σχέσεις που αποδυναμώνουν την ψυχολογική ισορροπία των παιδιών. Σε τέτοιες συνθήκες, «πολλά παιδιά βρίσκονται «περιφερόμενα» μέσα στον οικογενειακό ιστό, χωρίς σταθερά σημεία αναφοράς», γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε εκδήλωση επιθετικών συμπεριφορών.
Ο δεύτερος «πόλος» σχετίζεται με τη μη επαρκή θεσμική υποστήριξη των οικογενειών, που ελλείψει οικονομικών πόρων αδυνατούν να καταφύγουν σε ειδικούς για υποστήριξη. Όπως σημειώνει η κ.Μαράκη, τα αποδυναμωμένα συστήματα υγείας και ψυχικής υγείας δυσκολεύονται να καλύψουν αυτές τις ανάγκες, με αποτέλεσμα πολλές οικογένειες να μένουν χωρίς ουσιαστική καθοδήγηση σε κρίσιμες στιγμές.
Ο τρίτος «πόλος» αφορά το σχολείο, το οποίο λειτουργεί αλληλοσυμπληρωματικά προς την οικογένεια στη διαμόρφωση της κοινωνικής και συναισθηματικής ανάπτυξης των παιδιών. Όπως τονίζει η Αντιπεριφερειάρχης, το παιδί συχνά καλείται να ανταποκριθεί σε μια εκπαιδευτική διαδικασία που αντιμετωπίζει τους μαθητές οριζόντια, παρά το γεγονός ότι κάθε παιδί έχει διαφορετική προσωπικότητα και ανάγκες. Σημαντικό βήμα θεωρείται η παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών στα σχολεία, αν και όπως επισημαίνει η Αντιπεριφερειάρχης, ακόμη ούτε τα μισά σχολεία της χώρας δε διαθέτουν αυτές τις ειδικότητες. Ωστόσο πριν από μια δεκαετία, οι ειδικοί αυτοί εργάζονταν κυρίως με συμβάσεις λίγων μηνών, ενώ σήμερα η κατάσταση έχει βελτιωθεί και σταδιακά δημιουργούνται οργανικές θέσεις ειδικού προσωπικού. Πάντως η παρέμβαση, στην παρούσα φάση, δεν μπορεί παρά να περιορίζεται στη διαχείριση των ήδη εκρηκτικών περιστατικών, αντί να λειτουργεί προληπτικά.
Η κ. Μαράκη Μπελαδάκη τονίζει, μάλιστα, ως ζητούμενο, την ανάγκη ανάπτυξης προγραμμάτων σε σταθερό πλαίσιο – και όχι μόνο για τους μαθητές. Μπορεί κατά την τελευταία πενταετία να έχουν γίνει βήματα κατά της βίας στα σχολεία (πλατφόρμα για καταγγελία περιστατικών bullying, εργαστήρια δεξιοτήτων με ευρεία θεματική γύρω από σύγχρονα θέματα), όμως η Αντιπεριφερειάρχης υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση της βίας ανηλίκων απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση, με την οικογένεια, τους θεσμούς και το σχολείο να λειτουργούν συντονισμένα, δημιουργώντας ένα σταθερό και υποστηρικτικό περιβάλλον για τα παιδιά.
Το «ΣΥΝ» κατά της βίας
Την ίδια ώρα, η Περιφέρεια Κρήτης επιχειρεί, σταθερά, στο «μέτωπο» της πρόληψης. Στα τέλη Μαρτίου σχεδιάζεται ένα τριήμερο δράσεων για την πρόληψη της βίας με θύτες ανηλίκους. Στο επίκεντρο των εκδηλώσεων θα βρεθεί μια πολυεπίπεδη προσέγγιση του φαινομένου, μέσα από τη συνεργασία οικογένειας, σχολείου και κοινωνίας.
«Προσπαθούμε να βελτιώσουμε τις σχέσεις, να προλάβουμε γεγονότα και να συνυπάρξουμε σε μια κοινωνία που έχει άγχος, εντάσεις και βία από… παντού. Σε αυτό το περιβάλλον προσπαθούμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε, συνεπικουρώντας το έργο των σχολείων και του υπουργείου» – εξηγεί η Αντιπεριφερειάρχης.
Οι δράσεις που σχεδιάζονται θα περιλαμβάνουν παρεμβάσεις ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών για τον ρόλο της οικογένειας, συζητήσεις για τις επιπτώσεις των ψηφιακών μέσων και της τεχνητής νοημοσύνης στο σχολικό περιβάλλον, καθώς και εργαστήρια δημιουργικότητας με στόχο την καλλιέργεια διαφορετικών μορφών έκφρασης και συμπεριφοράς. Όλα αυτά με κοινό «παρονομαστή» τη συνεργασία και την συμπερίληψη.
Παράλληλα στο πλαίσιο των διαρκών προσπαθειών της, η Περιφέρεια Κρήτης ξεκίνησε πέρυσι – και πραγματοποίησε και προ ημερών – τιμητικές εκδηλώσεις για συνταξιούχους εκπαιδευτικούς, αναγνωρίζοντας το έργο και την προσφορά τους στο κοινωνικό σύνολο.
Για την Αντιπεριφερειάρχη Παιδείας, η ουσία βρίσκεται σε… τρία γράμματα: «ΣΥΝ». «Το ΣΥΝ πρέπει να είναι το μότο μας. Όπου κι αν προστεθεί, έχει θετική ανταπόκριση: ΣΥΝδεόμαστε, ΣΥΝυπάρχουμε, ΣΥΝδιαμορφώνουμε. Αυτό που μας λείπει είναι ακριβώς αυτή η σύνδεση», επισημαίνει, τονίζοντας ότι μόνο μέσα από συνεργασίες μπορεί να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο.
Η ίδια επιμένει ότι η πρόληψη είναι η μόνη αποτελεσματική απάντηση στη βία. «Όταν μιλάμε για καταστολή δεν μπορούμε να έχουμε τα αποτελέσματα που έχουμε στην πρόληψη. Πρέπει να δώσουμε όλο μας το “είναι” στην πρόληψη» – δηλώνει, καλώντας τους θεσμούς, την εκπαιδευτική κοινότητα και την κοινωνία να κινηθούν πιο γρήγορα.
Όπως τονίζει, κανένας δεν μπορεί, μόνος, να σταθεί απέναντι σε ένα τόσο σύνθετο φαινόμενο: «Κανένας εκπαιδευτικός, μόνος του, δεν μπορεί να προστατεύσει τον εαυτό του. Χρειαζόμαστε μια ολιστική προσέγγιση του φαινομένου της βίας», καταλήγει.
Πηγή: neakriti.gr
