Σε μία κατάσταση συνεχούς πίεσης βρίσκονται τα τυροκομεία της Κρήτης: αυτή την πολύπλευρη «επίθεση» στους τυροκόμους και τους παραγωγούς έρχεται να καταγράψει η εφημερίδα Νέα Κρήτη και το neakriti.gr,μιλώντας με τον πρόεδρο της Ένωσης Τυροκόμων ν. Χανίων και αναδεικνύοντας τον κόπο των επαγγελματιών του κλάδου, τον οποίο δεν «βλέπει» καν η αγορά, καθώς το έλλειμα της παραγωγής φέτος, ήρθε μαζί με μείωση στην ζήτηση.
Το «χάος» που βιώνει ο ευρύτερος πρωτογενής τομέας έχει κάνει πρωτοσέλιδα, ωστόσο ο άθλος που περνά ο Έλληνας και βεβαίως ο Κρητικός τυροκόμος, δεν καταγράφεται πουθενά. Ειδικά για τους επαγγελματίες του νησιού, η παραγωγή φαίνεται να συνεχίζει την πτωτική της πορεία των τελευταίων ετών. Όπως μας είπε ο κ. Σπύρος Μπαλαντίνος, ο οποίος εκτός από πρόεδρος της Ένωσης Τυροκόμων στα Χανιά, είναι εντεταλμένος σύμβουλος της Περιφέρειας σε θέματα διασύνδεσης του πρωτογενή τομέα για όλη την Κρήτη, για το 2025 και σύμφωνα με τα ανά χείρας δεδομένα, η εικόνα της κρητικής τυροκομίας «αποτυπώνει δομική πίεση στον κλάδο». Συγκεκριμένα στην τοποθέτησή του για την Νέα Κρήτη κάνει λόγο, τόσο για τις μειώσεις στις ποσότητες γάλακτος, όσο στις αντίστοιχες παραγωγής τυριού: «Το πρώτο εξάμηνο του 2024 τα κρητικά τυροκομεία επεξεργάστηκαν συνολικά περίπου 45.000 τόνους αιγοπρόβειου γάλακτος, ενώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 η ποσότητα αυτή μειώθηκε στους 40.000 τόνους, καταγράφοντας μείωση της τάξης του 11%. Αντίστοιχα, η παραγωγή σκληρών τυριών, συμπεριλαμβανομένης και της Γραβιέρας Κρήτης ΠΟΠ, μειώθηκε από 5.300 τόνους το πρώτο εξάμηνο του 2024 σε 4.500 τόνους το 2025, δηλαδή μια πτώση περίπου 13%».
5 χιλιάδες τόνους πίσω η παραγωγή γάλακτος
Όμως δεν είναι αυτό το 11-13% μείωσης της παραγωγής που ανησυχεί τον κ. Μπαλαντίνο: όπως επεσήμανε στα λόγια του, το ζήτημα επί του παρόντος είναι η χαμηλή απορροφητικότητα στην αγορά, η οποία ουσιαστικά κρύβει εντελώς αυτή την μείωση: «Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η μείωση της παραγωγής, αλλά το γεγονός ότι δεν έχει παρατηρηθεί έως σήμερα έλλειψη προϊόντων στην αγορά. Αυτό αποτελεί σαφή ένδειξη χαμηλής ζήτησης και περιορισμένου αγοραστικού ενδιαφέροντος, γεγονός που πιέζει ασφυκτικά τόσο τις τιμές όσο και τη ρευστότητα των τυροκομικών επιχειρήσεων. Παράλληλα, ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η αυξημένη εκροή αιγοπρόβειου γάλακτος εκτός Κρήτης. Το πρώτο εξάμηνο του 2025 εκτιμάται ότι περίπου 20.000 τόνοι γάλακτος οδηγήθηκαν για επεξεργασία εκτός νησιού, όταν συνολικά για όλο το έτος το 2024 η ποσότητα αυτή ανερχόταν στους 14.000 τόνους. Το γεγονός αυτό αποδυναμώνει περαιτέρω την τοπική προστιθέμενη αξία και τη βιωσιμότητα της κρητικής τυροκομίας.
Συνολικά, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο κλάδος βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Η μείωση της παραγωγής, η χαμηλή απορρόφηση από την αγορά και η διαρροή πρώτης ύλης εκτός Κρήτης συνιστούν ένα σύνθετο πρόβλημα που απαιτεί συντονισμένες παρεμβάσεις, τόσο σε επίπεδο αγοράς όσο και σε επίπεδο στρατηγικής στήριξης της αιγοπροβατοτροφίας και της μεταποίησης».
Παράλληλα η Κρητική τυροκομία, βρίσκεται κοντά στις πιο έντονες εξελίξεις της επικαιρότητας μαζί με τον ολόκληρο τον πρωτογενή τομέα, εντούτοις, ο κ. Μπαλαντίνος σχολίασε για την πραγματικότητα που βιώνουν οι παραγωγοί του κλάδου σήμερα: «Αυτό το πλήγμα δεν αφορά μόνο τους ίδιους τους κτηνοτρόφους, αλλά αρχίζει να αποτυπώνεται και στην παραγωγή, με μειωμένες ποσότητες γάλακτος και αντίστοιχα μειωμένη δραστηριότητα στα τυροκομεία. Είναι ξεκάθαρο ότι αν δεν δοθεί άμεσα μια ουσιαστική λύση, ώστε οι επιδοτήσεις να φτάσουν σε όσους πραγματικά παράγουν, η κατάσταση κινδυνεύει να γίνει μη αναστρέψιμη. Παράλληλα μαζί με τα παραπάνω, έχει στοχοποιηθεί άδικα ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας μας, καθώς εξισώνονται όλοι οι κτηνοτρόφοι και οι παραγωγοί με τους λίγους οι οποίοι καταχράστηκαν τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Οι κρητικοί παραγωγοί δίνουν προστιθέμενη αξία στο νησί μας και στην οικονομία μας, συμβάλλοντας σημαντικά στο ΑΕΠ, και πρέπει να στηριχθούν αποδοτικά για να συνεχίσουν να το κάνουν».
Προσπάθειες για τους πραγματικούς παραγωγούς
Σε αυτό το κρίσιμο σημείο καμπής λοιπόν για τους παραγωγούς, συνδράμει ήδη η Περιφέρεια Κρήτης. Σύμφωνα με τον κ. Μπαλαντίνο, έχει ήδη συμφωνηθεί κονδύλι ύψους 120.000 ευρώ για τις δράσεις υπέρ του κλάδου, οι οποίες είναι ήδη «εν κινήσει»: «Αναγνωρίζοντας τη δύσκολη συγκυρία που διανύει σήμερα η κρητική τυροκομία, η Περιφέρεια Κρήτης, με πρωτοβουλία του Περιφερειάρχη μας, έχει ήδη ξεκινήσει τον σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου προγράμματος για την ανάδειξη της αξίας των κρητικών τυριών και τη συστηματική επανατοποθέτησή τους στην ελληνική αγορά. Στόχος του προγράμματος δεν είναι απλώς η προβολή των προϊόντων, αλλά η ουσιαστική κατανόηση και αναγνώριση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους από τον καταναλωτή, ώστε η αξία τους να αποτυπώνεται τόσο στη ζήτηση όσο και στην τελική τιμή. Το πρόγραμμα αναπτύσσεται σε τρεις διακριτούς και αλληλοσυμπληρούμενους άξονες:
- Χαρτογράφηση της αλυσίδας αξίας και της αγοράς
Περιλαμβάνει την ανάλυση της παραγωγικής βάσης, της υφιστάμενης αγοράς, των εξαγωγικών προοπτικών, αλλά και των διαρθρωτικών αδυναμιών του κλάδου. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία εκπαιδευτικών εργαλείων που θα απευθύνονται τόσο σε επαγγελματίες όσο και σε φορείς, με στόχο τη βελτίωση της στρατηγικής τοποθέτησης των κρητικών τυριών. - Ανάδειξη της διατροφικής αξίας και σύγχρονο storytelling
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διατροφική υπεροχή των κρητικών τυροκομικών προϊόντων, στη σύνδεσή τους με τον κρητικό διατροφικό πολιτισμό και στη δημιουργία ενός σύγχρονου αφηγήματος που θα τα συνδέει με την ποιότητα ζωής, την υγεία, το περιβάλλον και την τοπική ταυτότητα. - Στοχευμένη προώθηση και διαφήμιση στην ελληνική αγορά
Ο τρίτος άξονας αφορά δράσεις προβολής με στρατηγικό προσανατολισμό τη διατροφική αξία και την αύξηση της απήχησης των κρητικών τυριών στον Έλληνα καταναλωτή, με σαφή στόχο τη βελτίωση της θέσης τους στο ράφι και στο μυαλό του καταναλωτή.
Η ανάδειξη της πραγματικής αξίας των κρητικών τυριών είναι κρίσιμη όχι μόνο για την τυροκομία, αλλά και για την ίδια την κτηνοτροφία της Κρήτης. Σήμερα, τα προϊόντα της αλυσίδας δεν μπορούν να αποδώσουν την υπεραξία που αντιστοιχεί στην ποιότητά τους, καθώς δεν διαθέτουμε ένα ισχυρό «προϊόν-οδηγό» αξίας, αντίστοιχο με αυτό που αποτελεί η φέτα για άλλες περιοχές της χώρας. Η ενίσχυση της ταυτότητας και της αναγνωρισιμότητας των κρητικών τυριών μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός αναβάθμισης ολόκληρης της τοπικής παραγωγικής αλυσίδας, δημιουργώντας προϋποθέσεις καλύτερων τιμών, βιωσιμότητας και μακροπρόθεσμης ανάπτυξης.
Οι πρόσφατοι δασμοί που επιβλήθηκαν στα τυροκομικά προϊόντα τόσο από την Κίνα όσο και από τις Ηνωμένες Πολιτείες επηρεάζουν την κρητική τυροκομία;
Στην παρούσα φάση, οι συγκεκριμένοι δασμοί δεν επηρεάζουν ουσιαστικά την κρητική τυροκομία, καθώς οι εξαγωγές κρητικών τυροκομικών προϊόντων προς τις αγορές των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας είναι μηδαμινές έως ανύπαρκτες. Η εξαγωγική δραστηριότητα των κρητικών τυροκομείων επικεντρώνεται κυρίως στην Κύπρο, η οποία απορροφά το μεγαλύτερο ποσοστό των εξαγωγών, και σε δεύτερο επίπεδο σε ευρωπαϊκές αγορές, όπου λειτουργούμε εντός του πλαισίου της ενιαίας αγοράς και χωρίς δασμολογικά εμπόδια.
Συνεπώς, οι διεθνείς αυτές εξελίξεις δεν δημιουργούν άμεσο κίνδυνο για την κρητική τυροκομία. Το βασικό ζητούμενο για τον κλάδο παραμένει η ενίσχυση της παρουσίας και της αξίας των κρητικών τυριών στην ελληνική και ευρωπαϊκή αγορά, μέσα από στρατηγικές ανάδειξης της ποιότητας, της διατροφικής αξίας και της τοπικής ταυτότητας των προϊόντων.
Πηγή: neakriti.gr
