Μεγαλύτερη ασφάλεια και περισσότερα νομικά εργαλεία στις ευρωπαϊκές πόλεις για τον περιορισμό της βραχυχρόνιας μίσθωσης, η οποία αποτελεί σήμερα έναν από τους βασικότερους παράγοντες για τη διόγκωση του στεγαστικού προβλήματος, επιχειρεί να δώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τον νόμο για την οικονομικά προσιτή στέγαση που παρουσιάστηκε πριν από λίγες μέρες.
Εκατομμύρια πολίτες που ζουν σήμερα στις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις δυσκολεύονται να βρουν στέγη σε προσιτή τιμή, με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται καθοριστικά ο οικογενειακός προϋπολογισμός. Η Ελλάδα και ειδικότερα η περιφέρεια Κρήτης, λόγω της υψηλής τουριστικής προσέλευσης, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτού του φαινομένου, ενώ οι προοπτικές που απορρέουν αποτελούν ένδειξη ότι τα επόμενα χρόνια οι νέες γενιές θα πρέπει να σηκώσουν στις πλάτες τους ένα δυσβάστακτο οικονομικό βάρος, προκειμένου να αποκτήσουν ή να ενοικιάσουν τη δική τους κατοικία.
«Πριν από έναν χρόνο υποσχέθηκα να αντιμετωπίσω το πρόβλημα της οικονομικά προσιτής στέγασης στην Ευρώπη. Σήμερα κάνουμε ένα βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση», επεσήμανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δίνοντας χαρακτηριστικά παραδείγματα τα οποία κάνουν επιτακτική την παρέμβαση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η κ. Φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι οι εργαζόμενοι σε βασικές υπηρεσίες, όπως στην Παιδεία και την Υγεία, αλλά και φοιτητές δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά να ζουν στις περιοχές όπου εργάζονται ή σπουδάζουν. Ωστόσο, το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, αλλά αποκτάει μεγάλη ευρύτητα, πλήττοντας όπως φαίνεται τον πυρήνα της οικογένειας και αγγίζοντας περισσότερο τους νέους ανθρώπους.
Η Επιτροπή αποκαλύπτει με επίσημα στοιχεία ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια στην Ε.Ε., με τη δραστηριότητα στις τέσσερις μεγαλύτερες πλατφόρμες να έχει σχεδόν διπλασιαστεί μεταξύ 2018 και 2024, καταγράφοντας αύξηση 93%. Υπογραμμίζεται, επίσης, ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις εμφανίζονται ιδιαίτερα συγκεντρωμένες στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες στεγαστικές πιέσεις.
Μάλιστα, ανάμεσα στις εκθέσεις που επικαλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηριστική περίπτωση, που εμπνέει ανησυχία, αποτελεί το κέντρο της Μαδρίτης, στο οποίο αντιστοιχούν περίπου 40 βραχυχρόνιες μισθώσεις ανά 100 κατοικίες που διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση, ενώ στο Ζάγκρεμπ, περισσότερο από το 19% των κατοικιών παραμένει ακατοίκητο.
Πάνω από 2,5 εκατομμύρια οι δηλώσεις βραχυχρόνιας μίσθωσης στην Ελλάδα
Οι συνθήκες βέβαια δεν είναι καλύτερες στην Ελλάδα, καθώς μπορεί να μην έχουμε φτάσει ακόμα στα επίπεδα της Μαδρίτης, όμως ο μαζικός τουρισμός που εμφανίζεται σε πολλά σημεία της πατρίδας μας, ειδικά στις νησιωτικές περιοχές, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε ανάλογες καταστάσεις στο απώτερο μέλλον.
Σύμφωνα με τη νέα πειραματική στατιστική από την ΕΛ.ΣΤΑΤ., τα στοιχεία της οποίας δημοσιεύτηκαν πριν από λίγους μήνες, οι δηλώσεις για τη βραχυχρόνια μίσθωση το 2025 στην Ελλάδα ανήλθαν σε 2,49 εκατομμύρια και οι ημέρες μίσθωσης άγγιξαν τα 8,65 εκατομμύρια. Τη μεγαλύτερη ώθηση έδωσαν οι αλλοδαποί επισκέπτες (+5,3%), ενώ οι ημεδαποί κατέγραψαν αύξηση 1,4%. Ο μέσος όρος παραμονής παρέμεινε σταθερός στις 3,5 ημέρες ανά δήλωση.
Από τη μηνιαία κατανομή των στοιχείων για το 2025, παρατηρείται ότι το 68,1% των ημερών μίσθωσης συγκεντρώνεται την περίοδο Ιουνίου-Οκτωβρίου, με τη μεγαλύτερη αύξηση να καταγράφεται τον Αύγουστο (18,8%). Όσον αφορά στην κατανομή των καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης ανά περιφέρεια, το 2025 η υψηλότερη συγκέντρωση παρατηρείται στις περιφέρειες Αττικής, Κεντρικής Μακεδονίας, Νοτίου Αιγαίου και Κρήτης.
Τι είναι ο Affordable Housing Act
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 9 Σεπτεμβρίου 2026 την πρόταση για τον Affordable Housing Act, δηλαδή την ευρωπαϊκή πράξη για την οικονομικά προσιτή στέγαση. Πρόκειται για την πρώτη προσπάθεια δημιουργίας ενός κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου, βάσει του οποίου θα αξιολογούνται μέτρα των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών Αρχών που επηρεάζουν την αγορά κατοικίας και παράλληλα αγγίζουν τις ελευθερίες της ενιαίας αγοράς.
Η βασική φιλοσοφία είναι ότι η Ε.Ε. δεν αφαιρεί από τα κράτη και τους Δήμους την αρμοδιότητα της στεγαστικής πολιτικής. Αντίθετα, δημιουργεί κανόνες, ώστε οι δημόσιες Αρχές να γνωρίζουν πότε ένας περιορισμός είναι συμβατός με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η επιλογή αν θα ληφθούν μέτρα και ποια θα είναι αυτά παραμένει στις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές Αρχές. Όπου, όμως, αποφασίζεται παρέμβαση, θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι είναι τεκμηριωμένη, αναγκαία, στοχευμένη και αναλογική προς το πραγματικό στεγαστικό πρόβλημα.
Αirbnb: Δεν προβλέπεται οριζόντια απαγόρευση, αλλά δυνατότητα για περιορισμούς
Για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, το νέο πλαίσιο δεν επιβάλλει πανευρωπαϊκό πλαφόν ούτε γενική απαγόρευση. Επιτρέπει, όμως, στις αρμόδιες Αρχές να θεσπίζουν περιορισμούς όταν μπορούν να αποδείξουν ότι η βραχυχρόνια μίσθωση αφαιρεί κατοικίες από τη μακροχρόνια αγορά και συμβάλλει ουσιαστικά στη στεγαστική πίεση.
Ειδικά για τέτοιους περιορισμούς, η πρόταση αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι η αρχή θα πρέπει να αποδεικνύει ότι η δραστηριότητα των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχει προκαλέσει σημαντική αρνητική επίδραση στην οικονομική προσιτότητα ή στη διαθεσιμότητα κατοικίας για τουλάχιστον τρία χρόνια και ότι δεν μπορεί να επιτευχθεί το ίδιο αποτέλεσμα με ηπιότερο μέτρο.
Αυτό σημαίνει ότι ένας Δήμος ή μία κυβέρνηση δε θα μπορεί απλώς να επικαλείται γενικά “στεγαστική κρίση”. Θα χρειάζεται τεκμηρίωση για συγκεκριμένη περιοχή και συγκεκριμένη αγορά.
Η τεκμηρίωση – Υποχρεωτικά στοιχεία πριν από νέους περιορισμούς
Σημαντικό εργαλείο γι’ αυτήν την τεκμηρίωση είναι ο ήδη ισχύων Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1028 για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, ο οποίος εφαρμόζεται από τις 20 Μαΐου 2026.
Ο Κανονισμός προβλέπει κοινό πλαίσιο συλλογής και ανταλλαγής δεδομένων από ιδιοκτήτες και πλατφόρμες. Οι πλατφόρμες υποχρεούνται, μεταξύ άλλων, να εμφανίζουν και να επαληθεύουν αριθμούς εγγραφής, ενώ οι δημόσιες Αρχές μπορούν να ζητούν την αφαίρεση μη συμμορφούμενων καταχωρίσεων. Τα στοιχεία για διανυκτερεύσεις και κρατήσεις διαβιβάζονται στις Αρχές μέσω ενιαίων ψηφιακών σημείων εισόδου.
Ο Affordable Housing Act συνδέει πλέον αυτά τα δεδομένα με τη δυνατότητα επιβολής περιοριστικών μέτρων.
