Κρήτη: Σοκάρουν τα στοιχεία για τους νεκρούς της πενταετίας σε τροχαία δυστυχήματα

Διακόσιοι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους της Κρήτης μέσα σε μόλις πέντε χρόνια. Άλλοι 217 τραυματίστηκαν σοβαρά, ενώ τα καταγεγραμμένα τροχαία ατυχήματα έφτασαν τα 810. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκεται μια πραγματικότητα που εξακολουθεί να προκαλεί έντονο προβληματισμό για την οδική ασφάλεια στο νησί.

Η επεξεργασία των στοιχείων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για την περίοδο 2020–2024 αναδεικνύει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις τέσσερις περιφερειακές ενότητες της Κρήτης.

Και μπορεί το Ηράκλειο να καταγράφει τον μεγαλύτερο αριθμό θανατηφόρων τροχαίων ως προς τους νεκρούς, ωστόσο η εικόνα αλλάζει όταν οι αριθμοί συσχετίζονται με τον πληθυσμό κάθε περιοχής.

Ρέθυμνο και Χανιά πάνω από τον πανελλαδικό μέσο όρο

Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξετάστηκαν, το Ρέθυμνο καταγράφει 8,5 νεκρούς ανά 100.000 κατοίκους ετησίως, ενώ ακολουθούν τα Χανιά με 8 νεκρούς. Πρόκειται για επιδόσεις αισθητά υψηλότερες από τον πανελλαδικό μέσο όρο, ο οποίος διαμορφώνεται στους 6,1 νεκρούς.

Στο Λασίθι ο αντίστοιχος δείκτης φτάνει τους 6,3 νεκρούς, ενώ το Ηράκλειο βρίσκεται χαμηλότερα, στους 5 νεκρούς ανά 100.000 κατοίκους τον χρόνο.

Η διαφοροποίηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Παρότι στο Ηράκλειο καταγράφονται 77 θάνατοι και στα Χανιά 63, η αναλογία των θυμάτων προς τον πληθυσμό αναδεικνύει μεγαλύτερη επιβάρυνση στα Χανιά και στο Ρέθυμνο.

Πίνακας 1: Τα τροχαία στην Κρήτη την περίοδο 2020–2024

Πηγή: Στοιχεία ΕΛΣΤΑΤ 2020–2024

Ο χάρτης της θνησιμότητας: Πού είναι μεγαλύτερος ο κίνδυνος

Η σύγκριση δείχνει ότι το Ρέθυμνο παρουσιάζει περίπου 39% υψηλότερη ετήσια θνησιμότητα από τον μέσο όρο της χώρας, ενώ στα Χανιά η διαφορά προσεγγίζει το 31%.

Συνεπώς, η αξιολόγηση της οδικής ασφάλειας δεν μπορεί να περιορίζεται στον απόλυτο αριθμό των δυστυχημάτων. Ο πληθυσμός κάθε περιοχής αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για να αποτυπωθούν οι πραγματικές αναλογίες.

Η εικόνα των ατυχημάτων ανά 100.000 κατοίκους

Αξιοσημείωτη είναι η εικόνα στα Χανιά, όπου καταγράφονται 27,8 τροχαία ατυχήματα ανά 100.000 κατοίκους ετησίως, η υψηλότερη τιμή μεταξύ των τεσσάρων περιφερειακών ενοτήτων.

Το Ρέθυμνο ακολουθεί με 27,1, το Ηράκλειο με 25,6 και το Λασίθι με 22,7.

Πάντως, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην ερμηνεία των στοιχείων, καθώς οι σημαντικές αποκλίσεις από τον πανελλαδικό δείκτη ατυχημάτων ενδέχεται να αντανακλούν διαφορές στην καταγραφή και όχι μόνο στην πραγματική συχνότητα των περιστατικών.

Οι Δήμοι με τους περισσότερους νεκρούς

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η αποτύπωση των τροχαίων σε επίπεδο δήμων.

Ο Δήμος Χανίων βρίσκεται στην πρώτη θέση ως προς τον αριθμό των νεκρών, με 30 θύματα μέσα στην πενταετία. Ακολουθεί ο Δήμος Ηρακλείου με 29 νεκρούς και ο Δήμος Ρεθύμνης με 24.

Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί ο Δήμος Πλατανιά, όπου καταγράφονται 19 νεκροί σε 42 ατυχήματα. Η αναλογία αυτή είναι εξαιρετικά υψηλή σε σχέση με άλλους δήμους του νησιού.

Αντίστοιχα, στον Δήμο Χερσονήσου καταγράφονται 13 νεκροί σε 43 ατυχήματα και στον Δήμο Φαιστού 13 νεκροί σε 51 ατυχήματα.

Πίνακας 2: Τροχαία ατυχήματα και νεκροί ανά δήμο, 2020–2024

Στον πίνακα παρουσιάζονται οι 12 δήμοι για τους οποίους παρασχέθηκαν αναλυτικά στοιχεία, από σύνολο 23 δήμων.

Χερσόνησος και Πλατανιάς: Μεγάλη αναλογία νεκρών προς ατυχήματα

Η σοβαρότητα των τροχαίων διαφοροποιείται αισθητά από περιοχή σε περιοχή.

Στον Δήμο Πλατανιά η αναλογία φτάνει τους 4,5 νεκρούς ανά 10 καταγεγραμμένα ατυχήματα. Στον Δήμο Χερσονήσου ο αντίστοιχος αριθμός είναι 3, ενώ στον Δήμο Ρεθύμνης διαμορφώνεται στους 2,8.

Στον Δήμο Ηρακλείου η αναλογία περιορίζεται στους 2,1 νεκρούς ανά 10 ατυχήματα και στον Δήμο Μινώα Πεδιάδας στους 0,5.

Οι διαφορές αυτές δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάποιος δήμος διαθέτει πιο επικίνδυνο οδικό δίκτυο από κάποιον άλλο, καθώς στην εξέλιξη ενός δυστυχήματος υπεισέρχονται πολλοί παράγοντες. Ωστόσο, αποτυπώνουν τη διαφορετική βαρύτητα των καταγεγραμμένων περιστατικών.

Νυχτερινά τροχαία και συχνότερες αιτίες

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία από τον ξεχωριστό χάρτη καταγραφής συγκρούσεων.

Στα Χανιά το 36% των περιστατικών που περιλαμβάνονται στον χάρτη σημειώθηκε κατά τις νυχτερινές ώρες. Στο Ρέθυμνο το ποσοστό είναι 30%, στο Λασίθι 29% και στο Ηράκλειο 28%.

Σε ό,τι αφορά τις συχνότερες γνωστές αιτίες, στο Ηράκλειο και στα Χανιά κυριαρχούν οι παραβάσεις προτεραιότητας και σήμανσης, ενώ στο Ρέθυμνο καταγράφονται συχνότερα αντικανονικοί ελιγμοί. Στο Λασίθι εμφανίζεται ως συχνότερη η γενική κατηγορία «λοιπά αίτια οδηγού».

Οι καταγραφές αυτές υπογραμμίζουν τη σημασία της οδηγικής συμπεριφοράς και της τήρησης του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, χωρίς όμως να επιτρέπουν την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων για το σύνολο των παραγόντων που προκαλούν τα δυστυχήματα.

Οι νέοι 15–29 ετών αποτελούν το 38% των παθόντων

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η ηλικιακή κατανομή των θυμάτων των τροχαίων στην Κρήτη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024, τα οποία παρουσιάζονται στον Πίνακα 58 της ετήσιας στατιστικής για τα οδικά τροχαία ατυχήματα, στην Κρήτη καταγράφηκαν 287 παθόντες.

Από αυτούς, το 38% ανήκε στην ηλικιακή ομάδα 15–29 ετών, όταν το αντίστοιχο ποσοστό σε πανελλαδικό επίπεδο ήταν 30%.

Πρόκειται για μια διαφορά οκτώ ποσοστιαίων μονάδων, η οποία αναδεικνύει τη μεγάλη συμμετοχή των νεότερων ηλικιών στον αριθμό των θυμάτων του νησιού.

287

Ακόμη πιο προβληματικό είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με την επεξεργασία των δεδομένων, το 18% των παθόντων στην Κρήτη έχασε τη ζωή του, έναντι 5% πανελλαδικά.

Η μεγάλη αυτή απόκλιση απαιτεί προσεκτική ερμηνεία, καθώς είναι πιθανό να συνδέεται και με υποκαταγραφή των ελαφρών τραυματισμών. Δεν μπορεί, επομένως, να αποδοθεί αυτομάτως σε μεγαλύτερη επικινδυνότητα των συγκρούσεων στο νησί.

Την ίδια ώρα, ένα στα τέσσερα θανατηφόρα θύματα στην Κρήτη ήταν ηλικίας 65 ετών και άνω, ποσοστό 25%, έναντι 28% στο σύνολο της χώρας.

Μια πενταετία με βαρύ ανθρώπινο απολογισμό

Οι αριθμοί της περιόδου 2020–2024 αναδεικνύουν ένα σύνθετο πρόβλημα για την Κρήτη.

Το Ηράκλειο καταγράφει τη μεγαλύτερη επιβάρυνση σε απόλυτους αριθμούς, τα Χανιά και το Ρέθυμνο εμφανίζουν υψηλότερους δείκτες θνησιμότητας σε σχέση με τον πληθυσμό τους, ενώ σε συγκεκριμένους δήμους οι αναλογίες νεκρών προς ατυχήματα προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία.

Παράλληλα, η υψηλή συμμετοχή των νέων ηλικίας 15–29 ετών στους παθόντες αναδεικνύει την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις στην εκπαίδευση και την πρόληψη.

Η ενίσχυση της οδικής ασφάλειας, η βελτίωση των υποδομών, η αποτελεσματικότερη αστυνόμευση και η συστηματική καλλιέργεια οδηγικής παιδείας αποτελούν διαφορετικές αλλά αλληλοσυμπληρούμενες πλευρές της ίδιας προσπάθειας.

Γιατί πίσω από τους 200 νεκρούς της πενταετίας δεν βρίσκονται απλώς στατιστικές καταγραφές, αλλά ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν στους δρόμους της Κρήτης.