Υπάρχουν φαγητά που αλλάζουν θέση στην κοινωνία χωρίς να αλλάζουν ιδιαίτερα τη συνταγή τους.
Στην Κρήτη, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι χοχλιοί.
Για γενιές ολόκληρες αποτελούσαν μια εύκολη και σχεδόν δωρεάν πηγή τροφής για τις οικογένειες της υπαίθρου. Οι άνθρωποι περίμεναν τη βροχή, έβγαιναν στα χωράφια και τους μάζευαν κάτω από πέτρες, θάμνους και ξερολιθιές.
Σήμερα, οι ίδιοι χοχλιοί βρίσκονται σε ταβέρνες και εστιατόρια, παρουσιάζονται ως χαρακτηριστικό έδεσμα της κρητικής κουζίνας και αποτελούν προϊόν με οργανωμένη παραγωγή και εμπορική αξιοποίηση.
Το Visit Greece περιλαμβάνει τους χοχλιούς με χόντρο ανάμεσα στα χαρακτηριστικά πιάτα της κρητικής γαστρονομίας.
Όταν οι χοχλιοί δεν κόστιζαν τίποτα
Η σχέση των Κρητικών με τους χοχλιούς πηγαίνει πολύ πίσω στον χρόνο.
Για τους κατοίκους της υπαίθρου ήταν ένα τρόφιμο που μπορούσε να βρεθεί στη φύση χωρίς αγορά και χωρίς ιδιαίτερο κόστος.
Αυτό ακριβώς τους έκανε πολύτιμους στις δύσκολες εποχές.
Δεν απαιτούσαν εκτροφή, μπορούσαν να συλλεχθούν μετά τις βροχές και να μαγειρευτούν με απλά υλικά που υπήρχαν ήδη στο σπίτι.
Σε λαογραφική καταγραφή για τους χοχλιούς στην Κρήτη περιγράφεται ακριβώς αυτή η σχέση τους με την καθημερινότητα των φτωχότερων οικογενειών της υπαίθρου.
Ο «μεζές των φτωχών»
Για χρόνια οι χοχλιοί δεν αντιμετωπίζονταν ως ιδιαίτερη γαστρονομική πολυτέλεια.
Ήταν ένα καθημερινό φαγητό που μπορούσε να συγκεντρώσει μια οικογένεια χωρίς να χρειαστεί να ξοδέψει χρήματα.
Μετά τη συλλογή τους, βέβαια, ακολουθούσε η διαδικασία καθαρισμού και προετοιμασίας πριν φτάσουν στο τραπέζι.
Από εκεί και πέρα, κάθε περιοχή και κάθε οικογένεια είχε τον δικό της τρόπο μαγειρέματος.
Οι μπουμπουριστοί έγιναν σήμα κατατεθέν
Η πιο γνωστή εκδοχή σήμερα είναι πιθανότατα οι χοχλιοί μπουμπουριστοί.
Αλεύρι, ελαιόλαδο, ξίδι και δεντρολίβανο αρκούν για ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πιάτα του νησιού.
Υπάρχουν όμως και πολλές άλλες παραλλαγές.
Χοχλιοί με χόντρο, με πατάτες, με κολοκύθια, με ρύζι ή γιαχνί εξακολουθούν να εμφανίζονται σε σπίτια και ταβέρνες σε ολόκληρη την Κρήτη.
Από το χωράφι στα εστιατόρια
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αλλαγή.
Αυτό που παλιότερα μπορούσε να συγκεντρώσει μια οικογένεια από τη φύση, σήμερα αποτελεί οργανωμένο γαστρονομικό προϊόν.
Στην Κρήτη έχουν αναπτυχθεί μονάδες εκτροφής και επεξεργασίας σαλιγκαριών, ενώ υπάρχουν και επιχειρηματικές προσπάθειες που βασίζονται στην εμπορική αξιοποίηση παραδοσιακών κρητικών συνταγών.
Το Παρατηρητήριο Καινοτόμου Επιχειρηματικότητας της Περιφέρειας Κρήτης έχει παρουσιάσει χαρακτηριστική περίπτωση επιχείρησης που δραστηριοποιείται στην παραγωγή και αξιοποίηση χοχλιών.
Από την Κρήτη μέχρι το Λονδίνο
Η αλλαγή στην εικόνα των χοχλιών φαίνεται ακόμη πιο καθαρά από τον τρόπο που χρησιμοποιούνται πλέον για την προβολή της κρητικής γαστρονομίας στο εξωτερικό.
Σε συμμετοχή της Περιφέρειας Κρήτης στο National Geographic Food Festival στο Λονδίνο, οι χοχλιοί με χόντρο παρουσιάστηκαν στο κοινό ως μέρος της γαστρονομικής ταυτότητας του νησιού.
Η Περιφέρεια Κρήτης είχε καταγράψει ιδιαίτερα μεγάλη ανταπόκριση των επισκεπτών στα πιάτα που παρουσιάστηκαν.
Ένα φαγητό που κάποτε αποτελούσε λύση ανάγκης για οικογένειες της υπαίθρου είχε πλέον μετατραπεί σε πρεσβευτή της Κρήτης σε διεθνή γαστρονομική διοργάνωση.
Η αξία της «φτωχικής» κρητικής κουζίνας
Οι χοχλιοί δεν είναι το μοναδικό τέτοιο παράδειγμα.
Μεγάλο μέρος της παραδοσιακής κρητικής κουζίνας βασίστηκε σε μια πολύ απλή φιλοσοφία: ό,τι έδινε η γη, λίγα υλικά και σχεδόν καθόλου σπατάλη.
Χόρτα, δημητριακά, ελαιόλαδο, άγρια προϊόντα της υπαίθρου και απλές τεχνικές μαγειρέματος δημιούργησαν μια διατροφική παράδοση που σήμερα προβάλλεται διεθνώς ως βασικό κομμάτι της ταυτότητας της Κρήτης.
Από την ανάγκη στην γαστρονομική εμπειρία
Ίσως τελικά αυτή να είναι και η μεγαλύτερη ειρωνεία της ιστορίας.
Οι παλιότεροι έτρωγαν χοχλιούς επειδή υπήρχαν παντού και δεν χρειάζονταν χρήματα για να τους αποκτήσουν.
Σήμερα, ένας επισκέπτης μπορεί να ταξιδέψει στην Κρήτη και να τους αναζητήσει ειδικά στο μενού ενός εστιατορίου ως αυθεντική τοπική γεύση.
Το φαγητό δεν άλλαξε πολύ.
Άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο το βλέπουμε.
Και κάπως έτσι, ο κάποτε «μεζές των φτωχών» έγινε μία από τις γεύσεις που εκπροσωπούν την Κρήτη σε ολόκληρο τον κόσμο.
ΠΗΓΗ: cretaone.gr
