Τι κάνει έναν λαό περήφανο; Είναι η οικονομία; Το πολιτικό σύστημα; Η ελευθερία; Ή κάτι βαθύτερο, πιο βιωματικό;
Μια μεγάλη έρευνα του Pew Research Center, που βασίστηκε σε απαντήσεις περισσότερων από 30.000 πολιτών σε 25 χώρες, επιχείρησε να απαντήσει ακριβώς σε αυτό το ερώτημα: «Τι σας κάνει να αισθάνεστε περήφανοι για τη χώρα σας;».
Οι συμμετέχοντες απάντησαν με δικά τους λόγια – και οι απαντήσεις αποκωδικοποιήθηκαν σε θεματικές κατηγορίες.
Η Ελλάδα ξεχωρίζει με τρόπο καθαρό και ηχηρό.
Πρώτοι στην υπερηφάνεια για την Ιστορία
Οι Έλληνες, όπως μεταδίδει το naftemporiki.gr, είναι οι πιο περήφανοι για την Ιστορία τους από όλους τους λαούς που συμμετείχαν στην έρευνα.
Το 37% αναφέρει την ιστορική κληρονομιά ως βασική πηγή εθνικής υπερηφάνειας – το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των 25 χωρών.
Οι απαντήσεις επικεντρώνονται κυρίως στην «αρχαία πολιτισμική κληρονομιά», στον ρόλο της Ελλάδας στη γέννηση της δημοκρατίας και της φιλοσοφίας, αλλά και στους νεότερους αγώνες: την Επανάσταση του 1821, τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τις «θυσίες των προγόνων».
Σε αντίθεση με χώρες όπως η Γαλλία, όπου η υπερηφάνεια συχνά συνδέεται με την παγκόσμια επιρροή, ή η Πολωνία, όπου τονίζεται η υπέρβαση ιστορικών τραυμάτων, στην Ελλάδα η Ιστορία παραμένει ταυτότητα – όχι απλώς αφήγημα.
Οι άνθρωποι: φιλοξενία και ζεστασιά
Δεύτερη ισχυρότερη πηγή υπερηφάνειας για τους Έλληνες είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι της χώρας. Το 31% αναφέρει χαρακτηριστικά όπως «φιλοξενία», «καλοσύνη» και «ζεστασιά».
Η Ελλάδα εντάσσεται έτσι σε μια ομάδα χωρών όπου η κοινωνική ταυτότητα υπερισχύει της θεσμικής. Στην Ιαπωνία, για παράδειγμα, αναφέρεται συχνά η «ευρηματικότητα», στη Βραζιλία η «ενσυναίσθηση». Στην Ελλάδα, η έννοια της φιλοξενίας παραμένει κεντρική.
Ενδιαφέρον στοιχείο: αρκετοί συμμετέχοντες εξέφρασαν υπερηφάνεια για τη μαζική συμμετοχή πολιτών σε διαδηλώσεις σχετικά με τη διαχείριση της τραγωδίας του σιδηροδρομικού δυστυχήματος των Τεμπών, καθώς η έρευνα πραγματοποιήθηκε κοντά στη δεύτερη επέτειο του συμβάντος. Για ένα τμήμα της κοινωνίας, η ενεργή πολιτική στάση αποτελεί στοιχείο συλλογικής αξιοπρέπειας.
Ήλιος, θάλασσα και γεωγραφία
Το 15% των Ελλήνων δηλώνει περήφανο για τη γεωγραφία και το φυσικό περιβάλλον της χώρας. Οι αναφορές είναι απλές αλλά αποκαλυπτικές: «ο ήλιος», «η θάλασσα», «η ομορφιά της πατρίδας».
Σε αντίθεση με χώρες όπως η Ιταλία ή η Γαλλία, όπου η υπερηφάνεια συχνά συνδέεται με την κουζίνα και τον πολιτισμό, στην Ελλάδα το φυσικό τοπίο παραμένει οργανικό κομμάτι της εθνικής αυτοεικόνας.
Τι δεν μας κάνει περήφανους
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη.
Το 19% των Ελλήνων δηλώνει ότι δεν είναι καθόλου περήφανο ή εκφράζει σαφή κριτική για τη χώρα. Σε διεθνές επίπεδο, παρόμοια ποσοστά έλλειψης υπερηφάνειας καταγράφονται σε χώρες όπως η Ουγγαρία, η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ.
Σύμφωνα με την έρευνα, όσοι δεν ταυτίζονται πολιτικά με την κυβερνώσα παράταξη είναι συχνότερα αρνητικοί. Κοινά μοτίβα κριτικής διεθνώς περιλαμβάνουν τη δυσαρέσκεια για την πολιτική ηγεσία, τις οικονομικές δυσκολίες και την ποιότητα της δημοκρατίας.
Στην Ελλάδα, το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερο βάρος αν ληφθεί υπόψη το πολιτικό και κοινωνικό κλίμα των τελευταίων ετών.
Η διεθνής εικόνα – και η ελληνική ιδιαιτερότητα
Σε άλλες χώρες, οι πηγές υπερηφάνειας διαφέρουν σημαντικά:
- Σουηδοί και Γερμανοί δηλώνουν υπερήφανοι για το πολιτικό τους σύστημα.
- Αμερικανοί, Ολλανδοί και Γάλλοι αναφέρονται στην ελευθερία.
- Γερμανοί και Ινδονήσιοι στην οικονομία.
- Ιταλοί και Γάλλοι στις τέχνες, τον πολιτισμό και τη γαστρονομία.
Η Ελλάδα, αντίθετα, δεν τοποθετεί στην κορυφή ούτε το πολιτικό σύστημα ούτε την οικονομία. Το βάρος πέφτει στην Ιστορία και στην κοινωνική ταυτότητα.
Αυτό το μοτίβο αποτυπώνει μια διαχρονική ιδιαιτερότητα: η ελληνική υπερηφάνεια δεν εδράζεται τόσο στην τρέχουσα ισχύ ή στους θεσμούς, όσο στη διαχρονία.
Η υπερηφάνεια ως ταυτότητα
Η έρευνα του Pew δείχνει ότι η εθνική υπερηφάνεια είναι βαθιά προσωπική και συχνά υπερβαίνει την πολιτική. Στην ελληνική περίπτωση, όμως, είναι εμφανές ότι το παρελθόν λειτουργεί ως σταθερός πυλώνας σε μια εποχή έντονων προκλήσεων.
Η Ελλάδα δεν αισθάνεται υπερήφανη για θεσμικές επιδόσεις – και αυτό πρέπει να προβληματίζει – αλλά αντλεί υπερηφάνεια από κάτι πιο συμβολικό: την αίσθηση της ιστορικής συνέχειας.
Πηγή: neakriti.gr
