Η 23η Ιανουαρίου 1949 ήταν μια βροχερή Κυριακή, όπως είχαμε δει παλαιότερα και στα κινηματογραφικά επίκαιρα της εποχής, αλλά πολύ σημαντική μέρα για το Καστέλλι. Ήταν η μέρα της τελετής των επίσημων εγκαινίων του Υγειονομικού Σταθμού ο οποίος είχε ιδρυθεί από την «ελληνική πολεμική περίθαλψη της Αμερικής». Η περιγραφή των εγκαινίων με όλες τις επίσημες παρουσίες και την ανάλογη τελετή στο εορταστικό Καστέλλι τής μέρας εκείνης, βρίσκεται στήν εφημερίδα «Ο ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ» της 25ης Ιανουαρίου 1949 πού εξέδιδε στά Χανιά ο βουλευτής Μανώλης Μπακλατζής. Την εφημερίδα με τη σχετική ανταπόκριση από το Καστέλλι και υπό τον τίτλο: «Η ΠΡΟΧΘΕΣΙΝΗ ΤΕΛΕΤΗ ΕΙΣ ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΚΙΣΣΑΜΟΥ ΕΠΙ ΤΗ ΕΝΑΡΞΕΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ- ΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΑΤΡΕΙΟΥ- ΘΑ ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΛΟΥΤΡΑ», βρήκαμε στη συλλογή τοπικού τύπου πού διατηρείται στο Ιστορικό Αρχείο στα Χανιά, με τη βοήθεια του αγαπητού Προϊσταμένου του Κώστα Φουρναράκη και των συνεργατών /τριών του στο Αρχείο.
Η ανταπόκριση περιγράφει το σύντομο χρονικό διάστημα (εντός ενός έτους) ανεγέρσεως τού Σταθμού στο τέλος μιας ανώμαλης περιόδου για την Ελλάδα, παρουσιάζει τα ιατρικά τμήματα και τον σύγχρονο αμερικανικό ιατρικό εξοπλισμό και εγκαταστάσεις, όπως και τα λουτρά στα οποία μάς είχαν οδηγήσει αρκετές φορές και εμάς, ως μαθητές από το δημοτικό σχολείο, οι τότε διδάσκαλοί μας. Η ανταπόκριση παρουσιάζει επίσης όλους τούς επισήμους από τον Υπουργό Υγιεινής Κ. Ροδόπουλο, τον Διευθυντή τής Αμερικανικής Υγειονομικής Αποστολής Αμπερνηθ και δημοσιογράφους πού είχαν έρθει αεροπορικώς μέσω Μάλεμε από Αθήνα για τα εγκαίνια, μέχρι τον τότε Γενικό Διοικητή Κρήτης Πολυχρόνη Πολυχρονίδη, τους βουλευτές Μανώλη Μπακλατζή και Κωνσταντίνο Μητσοτάκη και πολλούς άλλους κυβερνητικούς και υπηρεσιακούς πού είχαν παρευρεθεί, καθώς βέβαια και διάφορα ονόματα τού Καστελλιού όπως τον Δήμαρχο Γεώργιο Ξηρουχάκη και τους Δημοτικούς Συμβούλους, τον Επίσκοπο Ευδόκιμο, τον Γυμνασιάρχη Σπυριδάκη, τον συμβολαιογράφο Στέλιο Σηφάκη που ωμόλησαν προς τους φιλοξενούμενους, τον Αρχηγό των Προσκόπων Μιχάλη Γιακουμάκη πού είχε την ευθύνη της διακόσμησης και τον Θεόφιλο Πλευράκη στο ωραίο κέντρο του οποίου έγιναν οι σχετικές περιποιήσεις. Το δημοσίευμα αυτό τού ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗ πού παρατίθεται αυτούσιο παρακάτω, όπως και τα κινηματογραφικά επίκαιρα της εποχής, αποτελούν την πιο ζωντανή μαρτυρία μιας μεγάλης μέρας για το Καστέλλι για την έναρξη λειτουργίας ενός πρότυπου σύγχρονου Υγειονομικού Σταθμού για τον οποίο πολλά προσέφεραν και οι Κρήτες ομογενείς στην Αμερική και ο οποίος Σταθμός έμελλε να προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες στην περίθαλψη και υγεία του κόσμου της Κισάμου κατά τα επόμενα 77 χρόνια μέχρι σήμερα, χάρις και στην αφοσίωση του άξιου ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού πού το υπηρέτησε όλα αυτά τα χρόνια.
Η ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ, ημέρα Τρίτη 25ης Ιανουαρίου 1949:
*Τόν Ιανουάριον τού 1948 καί ενώ ακόμη η κατάστασις εις τό Δυτικόν διαμέρισμα τής Νήσου ήτο έκρυθμος, λόγω τής ανταρσίας, ο τότε Γενικός Διοικητής κ. Μπακλατζής, μεταβάς εις Καστέλλι κατέθεσε τόν θεμέλιον λίθον τού ιδρυομένου υπό τής Ελληνικής πολεμικής περιθάλψεως τής Αμερικής υγειονομικού σταθμού καί είπεν μεταξύ άλλων καί τά εξής: «Εργα κοινής ωφελείας ως εκείνο τού οποίου θέτομεν τόν θεμέλιον λίθον , θά εγίνοντο πολλά ,εάν δέν υπήρχεν η ανταρσία, πού εχθροί τής Ελλάδος ενέπνευσαν καί ήδη διευθύνουν εις τήν χώραν μας*Υστερα από ένα έτος διότιη ανταρσία περιεστάλη καί διότι κατεβλήθη φιλότιμος προσπάθεια καί δραστηριότης ,τό ίδρυμα αποπερατώθη, εξωπλίσθη επιστημονοκώς καί ετέθη εις λειτουργίαν από τής προχθές Κυριακής. Είνε ένα ίδρυμα τέλειον καί από οικοδομικής απόψεως , αλλά καί από επιστημονικού εξοπλισμού.Εις αυτό θά παρέχωνται αι πρώται ιατρικαί βοήθειαι , θά γίνεται διάγνωσις τών διαφόρων ασθενειών καί θά προλαμβάνεται η μετάδοσις μολυσματικών νόσων. Τό ίδρυμα τούτο είνε προωρισμένον νά προσφέρη ανεκτιμήτους όντως υπηρεσίας εις τούς κατοίκους τής Επαρχίας Κισάμου διευθυνόμενον από τόν διευθυντήν επί τού Διοικητικού κ. Σταμπόγλου καί τόν διευθυντήν επί τού υγειονομικού ιατρόν κ. Νυστεράκην καί μέ διαχειριστήν τόν κ. Ντίλλην θά ανταποκριθή πλήρως πρός τόν προορισμόν του.Οι κάτοικοι τής περιφερείας αισθάνονται μέ τήν ίδρυσιν τού ιδρύματος τούτου μεγάλην ανακούφισιν καί εκφράζουν ποικιλοτρόπως τήν ευγνωμοσύνην των πρός τήν ελληνικήν πολεμικήν περίθαλψιν τής Αμερικής καί πρός όλους εκείνους πού συνετέλεσαν , ώστε νά ιδρυθή καί νά λειτουργήση τό ίδρυμα τούτο.
Τό ίδρυμα ανεγερθέν επί τού ΝΔ χώρου τής κωμοπόλεως Καστελλίου , μέ τήν τελευταίαν λέξιν τής οικοδομικής, περιέχει τά εξής τμήματα, ωπλισμένα καί αυτά μέ τά τελευταία καί τέλεια μέσα επιστημονικής εξαρτήσεως τά οποία μετεφέρθησαν εξ Αμερικκής 1) Αίθουσαν αναμονής 2) Τμήμα οδοντιατρικόν 3) Παιδιατρικόν 4) Πρόχειρον χειρουργείον 5 ) Παθολογικόν 6 )Μικροβιολογικόν
7) Φαρμακείον 8) Ψυγείον 9) Λουτρά διά τό προσωπικόν καί αρρώστους 10) Αποστειρωτικούς κλιβάνους καί άλλα.Εις έκαστον τών τμημάτων τούτων θά προίσταται ειδικός ιατρός.
Η ΧΘΕΣΙΝΗ ΤΕΛΕΤΗ
Ως είχε προαναγγελθή, τή προσκλήσει τού νεοσυστάτου Δήμου Καστελλίου Κισσάμου, ετελέσθησαν εις Καστέλλι Κισσάμου τήν παρελθούσα Κυριακήν τά εγκαίνια τού ιδρυθέντος εκεί προτύπου υγειονομικού σταθμού, πρωτοβουλία καί δαπάναις τής Ελληνικής Πολεμικής περιθάλψεως Αμερικής.
Αν καί ο καιρός ήτο ακατάλληλος , εν τούτοις πολλοί εκ Χανίων μετέβησαν εις Καστέλλι όπως παρακολουθήσουν τήν τελετήν.Παρέστησαν ο Γεν. Διοικητής κ. Πολυχρονίδης, ο τέως Γεν. Διοικητής κ.Μπακλατζής, ο Γεν. Γραμματέας κ. Παπαδρακάκης, ο Νομάρχης κ. Παιτάκης μετά τής κυρίας του, ο κ. Π. Γύπαρης, βουλευτής καί η κυρία Γεωργιλαδάκη μετά τού κ. Σπυριδάκη, ο επιθεωρητής Δημοσίων Εργων κ. Καυγαλάκης, ο κ. Καλαφάτης, ο κ. Μπουλνταδάκης, ο κ. Τσουρής, ο Δήμαρχος Χανίων κ. Ησυχάκης μετά τών Δημοτικών Συμβούλων κ.κ. Μπρεδάκη καί Λελεδάκη, ο επιτελάρχης τής Στρατιωτικής Διοικήσεωςς κ.. Σαρειδάκης, ο Ανώτερος Διοικητής Χωροφυλακής κ. Βαρδουλάκης, ο Διοικητής Χωροφυλακής Χανίων κ. Βουτυράκης οι στρατιωτικοί ιατροί κ.κ.Κουβίδης καί Τριανταφύλλου, ο κ. Μιχ. Αρπακουλάκης, Πρόεδρος Φιλελευθέρων καί ο κ. Παπαμιχελάκης τής Φιλελευθέρας Νεολαίας καί πολλοί άλλοι.
Δι αεροπλάνου έφθασαν εις τό αεροδρόμιον Μάλεμε καί εκείθεν δι αυτοκινήτου εις Καστέλλι, ο νέος Υπουργός Υγιεινής κ. Ροδόπουλος, ο κ. Αμπερνεθη, Γενικός Διευθυντής τής Αμερικανικής Υγειονομικής Αποστολής, ο κ.Μεταλλινός, πολλοί απεσταλμένοι τού Αθηναικού τύπου καί ο κ. Μητσοτάκης βουλευτής.Ο κ. Βενιζέλος δέν κατέστη δυνατόν λόγω εκτάκτου κωλύματος νά κατέλθη εις Κρήτην, ως καί ο κ. Γεωργιλαδάκης.
Η κωμόπολις τού Καστελλίου είχε διακοσμηθή καταλλήλως , μέ αψίδας καί σημαίας είχε δέ γίνη μεγάλη προετοιμασία διά τήν υποδοχήν καί περιποίησιν τών ξένων, η οποία όμως παρημποδίσθη από τήν επικρατήσασαν κακοκαιρίαν καί τήν βροχήν.
Εις Καστέλι είχε συγκεντρωθή μέγα πλήθος τό οποίον παρά τήν βροχήν παρηκολούθησε τήν τελετήν.
Ο ΑΓΙΑΣΜΟΣ
Χοροστατούντων τών επισκόπων Κισάμου καί Σελίνου καί Ιερράς καί Σητείας κ.κ. Ευδοκίμου καί Φιλοθέου Μαζοκοπάκη, επίτηδες αφιχθέντος εξ Ιεραπέτρας, ετελέσθη ο αγιασμός , μετά τό πέρας τού οποίου ωμίλησεν ο κ. Αμπερνεθη εξάρας τόν σκοπόν καί τήν σημασίαν τού ανεγερθέντος ιδρύματος , αμέσως δέ μετ αυτόν ωμίλησεν ο κ. Ροδόπουλος υπουργός Υγιεινής, ο κ. Πολυχρονίδης Γεν. Διοικητής Κρήτης εξάραντες τών ωφελιμότητα τού έργου καί εκφράσααντες τήν ευγνωμοσύνην τού λαού μας πρός τήν Μεγάλην μας σύμμαχον Αμερικήν.
Ο Δήμαρχος Καστελλίου κ. Ξηρουχάκης ενεχείρησε είτα ψήφισμα τού Δημοτικού Συμβουλίου Καστελλίου, εις τόν αντιπρόσωπον τής Αμερικανικής Αποστολής κ. Αμπερνεθη διά τού οποίου ανακηρύσσεται ούτος επίτιμος Δημότης τού Δήμου , έγινεν η αποκάλυψις τής εντοιχεισθείσης επί τού οικήματος αναμνηστικής πλακός καί τελευταίος ο συμβολαιογράφος κ. Σ. Σηφάκις απηύθυνεν πρός τούς παρισταμένους ωραιότατον καί εμπνευσμένον λόγον τόν οποίον θά δημοσιεύσωμεν.
Μετά τήν τελετήν ταύτην , οι επίσημοι μετέβησαν εις τό ωραίον κέντρον τού κ. Θεόφ. Πλευράκη ένθα εκ μέρους τού Δήμου τούς παρετέθη πλούσιον γεύμα προπαρασκευασθέν υπό τού εστιάτορος κ. Ι. Παπαδάκη καί μέ τήν εξαιρετικήν όντως περιποίησιν τών κ.κ. Ξηρουχάκη, Λυγιδάκη, Καπή, Ροδουσάκη, Γιακουμάκη καί τών νεοδιορισθέντων Δημοτικών Συμβούλων.
Η αίθουσα τού κέντρου είχε διακοσμηθή ωραιώτατα υπό τού κ. Μιχ. Γιακουμάκη, αρχηγού τών προσκόπων Καστελλίου, όστις είχε επιμεληθη καί τού διακόσμου τής κωμοπόλεως.. Κατά τήν διάρκειαν τού γεύματος επαιάνιζεν η στρατιωτική μουσική , ηγέρθησαν δέ ωραίαι προπόσεις εκ μέρους τού Επισκόπου Κισσάμου καί Σελίνου κ. Ευδοκίμου, τού Γυμνασιάρχου Καστελλίου κ. Σπυριδάκη, τού κ. Πάλλα διευθυντού τού Υπουργείου Υγιεινής.
Μετά τό γεύμα οι επίσημοι ανεχώρησαν εκ Καστελλίου καί ο Υπουργός Υγιεινής κ. Ροδόπουλος καί τά μέλη τής Αμερικανικής Αποστιολής ανεχώρησαν διά τού αεροπλάνου των εκ τού αεροδρομίου Μάλεμε εις Αθήνας.
Οι Αθηναίοι δημοσιογράφοι ανεχώρησαν χθές, λόγω καθυστερήσεως τού αεροπλάνου».
Κυριάκος Ροδουσάκης
