Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς των ακινήτων και στις συναλλαγές των πολιτών με το Δημόσιο φέρνει πακέτο 4+1 βασικών μέτρων, που ανακοίνωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης. Οι ρυθμίσεις αυτές ξεκλειδώνουν χιλιάδες «παγωμένες» αγοραπωλησίες και ιδιοκτησίες, ενώ συνοδεύονται από εννέα επιπλέον παρεμβάσεις που στοχεύουν στη βελτίωση της καθημερινότητας εκατομμυρίων πολιτών.
Κεντρικός στόχος των αλλαγών είναι η οριστική επίλυση χρόνιων εκκρεμοτήτων, οι οποίες ταλαιπωρούσαν επί δεκαετίες ιδιοκτήτες ακινήτων, εκθέτοντάς τους ακόμη και σε δικαστικές διώξεις για περιουσίες που κατείχαν νόμιμα.
Τι προβλέπεται συνολικά
Μεταξύ άλλων, οι νέες ρυθμίσεις:
- δίνουν τη δυνατότητα σε κληρονόμους να αποκτούν και να μεταβιβάζουν ακίνητα, ακόμη και αν δεν διαθέτουν άμεσα τα χρήματα για την πληρωμή του φόρου κληρονομιάς,
- επιλύουν περιπτώσεις μεταβιβάσεων που είχαν «παγώσει» λόγω χρεών, ακόμη και όταν έχει προηγηθεί κατάσχεση,
- μειώνουν κόστος και γραφειοκρατία στις αγοραπωλησίες ακινήτων εντός σχεδίου πόλης.
Τα μέτρα θα τεθούν σε δημόσια διαβούλευση πριν κατατεθούν στη Βουλή και στην πράξη επιφέρουν τις ακόλουθες αλλαγές:
1. Τέλος στις διεκδικήσεις του Δημοσίου για παλαιές ιδιοκτησίες
Η σημαντικότερη παρέμβαση αφορά την παύση των διεκδικήσεων του Δημοσίου σε ακίνητα που κατέχονται αποδεδειγμένα και νόμιμα από ιδιώτες εδώ και δεκαετίες, βάσει παρωχημένων τίτλων.
Ο κ. Χατζηδάκης έκανε λόγο για «παράλογες καταστάσεις», αναφέροντας περιπτώσεις όπου το Δημόσιο διεκδικούσε ολόκληρους οικισμούς ή πολυκατοικίες, βασιζόμενο ακόμη και σε οθωμανικά έγγραφα.
Οι βασικές προβλέψεις είναι τρεις:
- Το Δημόσιο δεν θα εγείρει αξιώσεις κυριότητας όταν ο ιδιώτης διαθέτει τίτλο μεταγεγραμμένο έως το 1975.
- Προστατεύονται ακίνητα που παραχωρήθηκαν από το ίδιο το κράτος, κυρίως σε πρόσφυγες.
- Καλύπτονται περιπτώσεις προσωρινών παραχωρητηρίων ή τίτλων που είχαν εκδοθεί από τη διοίκηση, με κατάργηση των σχετικών εκκρεμών δικών, πλην εξαιρέσεων όπως αρχαιολογικοί χώροι, δάση και κοινόχρηστες εκτάσεις.
2. Φόρος κληρονομιάς κατά την πώληση του ακινήτου
Όσοι κληρονομούν ακίνητα αλλά αδυνατούν να πληρώσουν άμεσα τον φόρο, θα μπορούν πλέον να τον εξοφλούν τη στιγμή της μεταβίβασης, όταν καταβάλλεται το τίμημα της πώλησης. Έτσι αποφεύγονται αδιέξοδα και άτυπες συμφωνίες που συχνά ζημίωναν τους κληρονόμους.
3. Δυνατότητα μεταβίβασης κατασχεμένων ακινήτων
Η ΑΑΔΕ θα έχει τη δυνατότητα να επιτρέπει τη μεταβίβαση κατασχεμένων ακινήτων, με την προϋπόθεση ότι μέρος του τιμήματος θα παρακρατείται και θα αποδίδεται απευθείας στην Εφορία μέσω του συμβολαιογράφου.
4. Οι συμβολαιογράφοι ως «one-stop shop»
Οι συμβολαιογράφοι αποκτούν πλέον αναβαθμισμένο ρόλο, καθώς θα διασυνδέονται ψηφιακά με το ΤΕΕ και την ΑΑΔΕ. Θα αναλαμβάνουν:
- την υποβολή δηλώσεων φόρου,
- την καταβολή ποσών,
- τη διαχείριση εξόδων και αμοιβών μέσω ειδικού ακατάσχετου λογαριασμού.
Οι πολίτες θα χρειάζεται να παρίστανται μόνο για την υπογραφή του συμβολαίου.
5. Κατάργηση τοπογραφικού σε εντός σχεδίου περιοχές
Για ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές με κυρωμένη πράξη εφαρμογής και λειτουργούν στο Κτηματολόγιο, καταργείται η υποχρέωση σύνταξης νέου τοπογραφικού διαγράμματος, καθώς όλα τα απαραίτητα στοιχεία υπάρχουν ήδη ψηφιακά.
Διευκολύνσεις για συνεπείς πολίτες
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και παρεμβάσεις που απλοποιούν τις συναλλαγές με το Δημόσιο, με στόχο την εξάλειψη της άσκοπης γραφειοκρατίας.
Μεταξύ αυτών:
- αντικατάσταση δικαιολογητικών με υπεύθυνες δηλώσεις, μόνο για στοιχεία που διαθέτει ήδη η διοίκηση,
- ψηφιακή παρακολούθηση της πορείας των αιτήσεων,
- δυνατότητα ελέγχου της εξέλιξης καταγγελιών μέσω κωδικού, για επώνυμες καταγγελίες.
Οι διευκολύνσεις αφορούν αποκλειστικά συνεπείς πολίτες, ενώ για περιπτώσεις κατάχρησης προβλέπονται αυστηρότερες κυρώσεις και πρόστιμα.
